سامانه پرداخت الکترونیکی کرایه تاکسی به صورت آفلاین، طرحی است از آقای محمد مهدی احمدی که به شماره ۶۲۹۸۳ در اداره کل مالکیتهای معنوی و اختراعات به ثبت رسیده است.

آقای احمدی، برگزیده بخش اختراعات اولین جشنواره جوان موفق، شهرستان آباده؛ درباره اختراع خود بیشتر توضیح می‌دهند:

مقدمه:

دنیای امروز پر است از سفرهای کوتاه و بلند. این‌گونه سفرها بویژه در کلان شهرها یکی از مهمترین دغدغه‌های افراد بوده و راهکارهای بسیاری جهت کاهش رفت و آمدهای بی مورد درون و برون شهری ارائه شده است. ولی چیزی که مسلم است اینگونه رفت و آمدها برای اشخاص به امری اجتناب ناپذیر تبدیل شده است.

مشکلات ناشی از تعدد مسافرتهای شهری و برون شهری بر هیچ کس پوشیده نیست. مشکلاتی از قبیل ترافیک، آلودگی هوا، اتلاف وقت و سرمایه و… از مهمترین این مشکلات است. جهت تسهیل استفاده از ناوگان حمل و نقل عمومی شهری و بین شهری که امروزه بخش بزرگی از مسافرتهای افراد را پوشش میدهد، تمهیدات بسیاری باید اندیشیده شود.

یکی از معضلات استفاده از این ناوگان، سیستم سنتی پرداخت هزینه و پیامدهای بیشمار ناشی از آن می‌باشد. مشکلاتی که در پی استفاده از این سیستم سنتی بوجود می‌آید عبارتند از:

1. احتیاج به ضرب سکه های مختلف و هزینه های آن
2. مشکلات در دسترس نبودن پول خرد
3. استهلاک سکه و اسکناس و زیانهای ملی جایگزینی اسکناس و مسکوکات جدید
4. اتلاف وقت زیاد جهت پرداخت هزینه کرایه و دریافت مابقی مبلغ پرداختی
5. ایجاد ترافیک در پی توقف وسائط نقلیه جهت دریافت و پرداخت کرایه
6. عدم امنیت و آرامش در پرداخت کرایه
7. عدم سازماندهی شرکتهای تاکسیرانی و واحد به لحاظ پرداخت
8. عدم کارایی و بلااستفاده بودن دستگاههای تاکسی‌متر نصب شده بر روی تاکسیها در سراسر کشور
9. افزایش مصرف سوخت
10. کنشهای عصبی میان راننده و مسافران
11. عدم امکان مدیریت قیمتها

و بسیاری موارد دیگر

مواردی از این قبیل باعث شد طرحی در ذهنم شکل بگیرد که تمامی مشکلات فوق را پوشش داده و قدمی بزرگ در راه ساماندهی این موارد باشد.

طرح کلی این ابتکار به این شکل است که با استفاده از دستگاه تاکسی‌متر خاص با امکانات جدید و همچنین یک یا چند عدد دستگاه کارت‌خوان که داخل تاکسی‌ها نصب می‌گردد، پرداخت هزینه حمل بوسیله کارتهای اعتباری هوشمند صورت گرفته و از حساب کارت مشتری بر اساس طول و نوع مسیر که می‌تواند شهری یا بین شهری باشد، کسر می‌گردد و بدین ترتیب هیچگونه وجهی بین مسافر و راننده رد و بدل نخواهد شد و پرداخت بصورت کاملا الکترونیکی انجام خواهد گرفت.

اطلاعات خدمات ارائه شده به مسافران نیز بصورت کامل در دستگاه تاکسی متر ذخیره شده و بعنوان خدمات انجام شده ، ثبت می‌گردد.

راننده می‌توانند هر زمان با استفاده از رسانه مخصوص تعبیه شده در دستگاه تاکسی‌متر خود به شرکت تاکسی‌رانی یا پایانه‌های پرداخت مخصوص مراجعه نموده و با استفاده از سامانه مخصوص مفسر این نوع کارت میزان کارکرد خود را مشاهده نموده، رسید دریافت کرده و یا مبلغ کارکرد خود را دریافت نماید.

مزایای سیستم پرداخت آفلاین

در این سامانه، پرداخت بصورت کاملا آفلاین صورت گرفته و احتیاج به دستگاههای پیچیده جهت اتصال به یک مرکز و کنترل مداوم حسابهای الکترونیکی نخواهد داشت که این مورد باعث می‌گردد پیاده سازی سامانه بدون نیاز به زیرساختهای پیچیده و گرانقیمت و زمان بر در مدل آنلاین، بسادگی و با سرعت زیاد صورت گرفته و گسترش آن براحتی امکان پذیر باشد.

مهمترین این مزایا عبارتند از:

1. عدم نیاز به سیستم آنلاین و اتصال به مرکز
2. پیاده سازی با دستگاههای ساده و ارزانقیمت
3. سرعت بالای اجرای طرح
4. قابلیت اطمینان و اختلالات کم
5. عدم نیاز به زیرساختهایی نظیر شبکه بیسیم و مراکز کنترل پیچیده
6. امکان استفاده در همه نقاط و مسیرهای شهری و بین شهری
7. عدم نیاز به سیستم نرم افزاری امنیت با توان بالا
8. به روز رسانی سریع نرخ کرایه حمل در مسیرهای گوناگون بشکل خودکار و بدون نیاز به مراجعه و تغییر در دستگاه تاکسی‌متر
9. گسترش سریع و کم هزینه در مناطق مختلف

و بسیاری موارد دیگر

با توجه به مشکلات عدیده‌ای که سیستم پرداخت آنلاین در بر خواهد داشت، ایجاد چنین سامانه‌ای کاملاً مقرون به صرفه و توجیه پذیر خواهد بود.

مشکلات سیستم پرداخت آنلاین

برخی از مشکلات سیستم آنلاین پرداخت هزینه کرایه تاکسی عبارتند از:

1. نیاز به سیستم شبکه بیسیم با برد زیاد و پوشش بالا
2. احتیاج به دستگاههای پیچیده و گرانقیمت
3. زمان بسیار زیاد پیاده سازی طرح
4. اختلال بسیار زیاد سیستم در پی بروز کوچکترین مشکل
5. نیاز به زیرساختهای فراوان
6. عدم امکان استفاده در مسیرهای بین شهری
7. نیاز به ایجاد امنیت بالا
8. هزینه پیاده‌سازی بسیار بالا

و بسیاری موارد دیگر

با توجه به اینکه برای این سامانه نمونه داخلی و خارجی وجود نداشته و با شماره ۶۲۹۸۳ در اداره کل مالکیتهای معنوی و اختراعات به ثبت رسیده و کلیه موارد کارکرد و قابلیت اجرایی آن توسط سازمان تاکسی‌رانی کشور به تایید رسیده، این طرح می‌تواند به عنوان یک طرح ملی در کشور مورد استفاده قرار گرفته و همچنین در آینده در سطح جهانی نیز مورد استفاده قرار گیرد که پس از تحقق ملی این طرح، می‌توان تکنولوژی و مالکیت معنوی آنرا جهت راه اندازی در سایر کشورهای متقاضی بکار برده و با فروش تکنولوژی این سامانه سهم زیادی در اشتغال‌زایی و سودآوری ملی خواهد داشت.

مراحل طراحی و تکنولوژی ساخت:

جرقه ذهنی این سامانه در سال ۱۳۸۴ اتفاق افتاد و طی ۲ سال تحقیق و بررسی در مورد طرح و مصاحبه‌های حضوری با رانندگان ناوگان حمل و نقل شهری و بین شهری در استانهای مختلف و بررسی دیدگاههای مسئولین این امر، در سال ۱۳۸۶ مراحل طراحی طرح شروع شد.

پس از طراحی مدل اولیه و تست الگوریتم مورد استفاده در طرح، کارایی و اطمینان از صحت کارکرد این سامانه به یقین تبدیل شد.

در این مرحله، طرح را به سه بخش سخت‌افزاری، ایدوئولوژیکی (الگوریتم مورد استفاده) و نرم‌افزاری طبقه‌بندی نمودم.

ایدئولوژی و طرح اصلی این سامانه که به عنوان ابتکار اولیه و به قول عوام “فکر بکر” طرح، قلمداد می‌شود، نقطه شروع و هدایتگر مراحل بعدی و بخشهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری قرار گرفت.

در بخش سخت‌افزاری که مهمترین بخش در مرحله تولید و پیاده‌سازی می‌باشد، با استفاده از ماژولهای موجود و مورد استفاده در جهان در زمینه کارتهای اعتباری و با ارائه نمونه‌ای متفاوت با کارتهای اعتباری مرسوم بعنوان اعتباری بانکها (مخصوص دستگاههای ATM)، با طرحی نو و استفاده از حافظه‌های موجود در کارت و تقسیم‌بندی هوشمندانه حافظه به بخشهای مختلف شامل: سریال، موجودی، وکارکرد، تمامی نیازهای کاربران در استفاده از کارت اعتباری الکترونیکی در جهت استفاده برای پرداخت هزینه حمل، امنیت و قابلیت یکپارچه‌سازی و استفاده در اتوبوسها و مترو را برآورده می‌نماییم.

سیستم مورد استفاده در تاکسیها توسط طرحی نو بعنوان یک دستگاه تاکسی‌متر و کنترل کننده مرکزی، دستگاههای کارت‌خوان موجود در وسیله نقلیه را کنترل می‌نماید و کلیه محاسبات و رفتارهایی از جمله ثبت مسافت پیموده شده برای مسافران بصورت مجزا، نوع مسیر و نرخ کرایه و همچنین محاسبه هزینه و کسر از حساب کارت مشتریان را بر عهده دارد.

در دستگاه تاکسی‌متر جدید ارائه شده در این سامانه، کلیه کارکرد و لیست حسابهای کسر شده و میزان و نوع کارکرد وسیله نقلیه در یک واحد حافظه با امنیت بالا و قابلیت حمل با نام “رسانه کارکرد” ذخیره شده و به عنوان میزان کارکرد وسیله نقلیه توسط راننده قابل ارائه و گزارش می‌باشد.

دستگاههای کارت خوان مورد استفاده بعنوان یک ماژول از پیش آماده در طرح مورد استفاده قرار می‌گیرد و با استفاده از اشعه مادون قرمز (Infrared) اطلاعات موجود در کارت اعتباری را خوانده و یا اطلاعات جدید را در آن می‌نویسد (ذخیره می‌کند). با توجه به کارکرد کارتهای اعتباری بوسیله اشعه، نیازی به ورود کارت اعتباری به دستگاه نخواهد بود و حتی از داخل کیف دستی نیز جهت انجام مراحل پرداخت قابل استفاده خواهد بود.

در طی کلیه مراحل، نمایشگر کوچکی اطلاعات مشتریان و پرداختها را در اختیار راننده قرار می‌دهد.

شخص دارای کارت اعتباری با مراجعه به مراکز مشخص و پایانه‌های درنظر گرفته شده توسط تاکسیرانی، براحتی و به هر میزان اقدام به افزایش موجودی کارت اعتباری خود خواهد نمود.

قطعات سخت‌افزاری مورد استفاده در طرح قابلیت تولید انبوه را در داخل کشور دارند. و با توجه به برآورد قیمت انجام شده برای پیاده سازی روی هر دستگاه تاکسی هزینه‌ای در حدود ۸۰۰٫۰۰۰ ریال خواهد بود.

در بخش نرم‌افزاری نیز سامانه به بخشهای مختلف و کوچکتر تقسیم بندی شده و با استفاده از شیوه نوین برنامه‌سازی، هر بخش توسط برنامه‌ای مجزا کنترل شده و این امر باعث می‌گردد چنانچه بخشی با مشکل نرم‌افزاری یا سخت‌افزاری روبرو شود بقیه قسمتها با مشکل مواجه نخواهند شد و به همین میزان امنیت و قابلیت اطمینان کارکرد دستگاه بالا خواهد رفت. ضمناً ارتقاء و تغییرات احتمالی بسادگی قابل اجراء خواهد بود.

در پایان امیدوارم با مذاکرات و رایزنی‌هایی که در آینده با شهرداری تهران و سازمان تاکسیرانی کشور انجام خواهد شد، با پیدا شدن سرمایه‌گذار مناسب برای طرح و اجرای Business Plan ارائه شده به همراه این سامانه و برنامه زمانبندی ۳ ساله پیاده سازی و اجرای طرح در سطح کشور به انجام برسد.

با تشکر از آقای محمد مهدی احمدی و آرزوی موفقیت برای ایشان