شاه اسماعیل سوم در آباده

شاه اسماعیل صفوی مشهور به سید ابوتراب از شاهزادگان صفوی است که پدر او سید مرتضی صدر الممالک و نواده احتمالی شاه سلطان حسین صفوی می‌باشد. وی هنگامی که به سلطنت انتخاب شد هشت یا نه سال داشت.

انتخاب وی به سلطنت بدین ترتیب بود که علی‌مراد خان بختیاری از طایفه بختیاری و کریم‌خان از طایفه زند و ابوالفتح خان اصفهانی هر سه اتحاد بزرگ را طرح‌ریزی کردند و برای اینکه حکومت آنان به نظر‌ها غصبی نیاید او را به سلطنت برگزیدند.

پس از مدتی بین علیمراد خان و کریم خان زند جنگ در گرفت و شاه اسماعیل به کریم خان زند پیوست و باز پس از چندی از نزد کریم‌خان زند گریخت و نزد محمد حسن خان قاجار رفت و چون محمد حسن خان قاجار در جنگی با کریم خان زند شکست خورد شاه اسماعیل مجددا به نزد کریم خان زند برگشت و کریم خان او را حرمت کرد و او را در آباده ساکن نمود.

کریم خان در آباده برای او شش دستگاه ساختمان که مرکز اصلی آنرا که شاه اسماعیل در آن زندگی می‌کرده با یک باب حمام (به سبک صفوی و زندیه) و یک باب مسجد احداث می‌نماید. که در حال حاضر مردم همه آن‌ها را بناهای کریم خانی می‌نامند. کریم خان برای شاه اسماعیل ملازمانی از کرمان در نظر گرفت تا مواظب او باشند تا بار دیگر راه فرار پیش نگیرد یا مسائل دیگری را به وجود نیاورد.

کریم خان زند برای شاه اسماعیل روزی یک تومان نقد که عبارت است از ده هزار دینار و قیمت پانصد من به وزن تبریز غله باشد و نیز روزانه مقدار سه من تبریز گندم و دو من جو برای مخارج و علیق او در نظر گرفت و در هر سالی دو بار در عید نوروز و اوایل پاییز لباسی در خور شاهانه او به آباده می‌فرستاد.

شاه اسماعیل از ۱۱۸۰ه. ق تا هنگام وفاتش در آباده (۱۱۸۷ ه. ق) زندگی خود را به نقاشی و چاقو سازی می‌گذرانید و از صنعت خود (چاقو سازی) چند قبضه برای یادبود برای کریم خان زند ارسال می‌داشت.

کریم خان زند که برای شاه اسماعیل نامه می‌نوشت در زیر آن اضافه می‌کرد: (عرضه داشت کمترین بندگان) و در زیر آن می‌افزود (کریم زند). شاه اسماعیل هم که نامه می‌نوشت با جمله (فرمان عالی شد) آغاز می‌کرد.

با مرگ شاه اسماعیل در سال ۱۱۸۷ ه. ق در آباده، کریم خان زند سه روز را عزاداری تعیین و بر حسب رسوم آن زمان کلاه خود و همه سران و بزرگان دربار خود را لجن مالید.

شاه اسماعیل در آباده به خاک سپرده می‌شود، برایش مقبره‌ای درست می‌کنند و شمشیر پادشاهی او را به همراه جنازه‌اش به خاک می‌سپارند. محل دفن در قبرستان عمومی آن زمان آباده بوده که دارای آرامگاه و سنگ قبر بوده است. این قبرستان در حدود سال ۱۳۳۰ شمسی تبدیل به باغ ملی گردید و اینک پارک کودک می‌باشد.

آنچه از بناهای کریم خانی در آباده باقی مانده است فقط ساختمان‌های مسکونی شاه اسماعیل است که مرکز اصلی آن در حال حاضر به صورت مدرسه از آن استفاده می‌شود. حمام وکیل را حدود ۹ سال (از ۱۳۶۰) پیش شهردار وقت به دلیل شکسته شدن سقف آن خراب کرد و مسجد وکیل در حدود ۵۰ سال پیش به سبب گسترش حسینیه آباده خراب نموده‌اند.

از جمله آثار یادبود باقی مانده از شاه اسماعیل در آباده تل شاه نشین* است که در فاصله ۲ کیلومتری شمال قلعه قدیم آباده و در محدوده شهر آباده قرار دارد. سطح این تپه چهار نوع حجاری به شکل‌های مختلف از جمله لگن، بادیه، تخت و غیره انجام شده و هیچ گونه کتیبه‌ای در آن وجود ندارد.

* تلفظ (tol) که‌ همان تل به معنی تپه می‌باشد. طول این تپه حدود ۲۰۰ متر و ارتفاع آن حد اکثر ۸ متر می‌باشد. نوع آن سنگی و از دوران اول می‌باشد و یک فسیل بسیار زیبایی از صدف در سنگ‌های آن وجود دارد.

منبع: قلم:: وبلاگ خبری آباده:: (بازی‌های محلی آباده‌، جمشید صداقت کیش)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *