منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی

منبت کاری مانند خاتم کاری از هنرهائی است که در دوران صفویه راه پیشرفت و ترقی را به سرعت پیمود و هنرمندان منبت کار آثار بسیار زیبائی در این دوره از خود باقی گذاردند؛ ولی در دوره قاجاریه به علت عدم توجهی که به هنر و هنرمندان شد، این هنر نیز در بوته‌ی فراموشی ماند و رو به انحطاط نهاد، تا این که با ظهور سلسله پهلوی هنر منبت نیز مانند سایر صنایع مستظرفه مورد توجه قرارگرفت و موجبات احیای این هنر فراهم گشت.

یک فرد با ذوق و علاقمند به این هنر، اگر بخواهد برای اولین بار با فنون و اصول منبت کاری آشنا شود و به فراگرفتن این هنر اشتغال ورزد باید گام نخستین را از کوی طراحی بردارد و پس از آن با آشنائی کامل به انواع چوب‌ها و وسایل کار و آموختن فن درودگری، هنر مشبک را تعقیب و فنون موزائیک کاری، معرق کاری، رنگ کاری و رویه کوبی را فرا گیرد.

برای توضیح مختصر هر یک از فنون ذکر شده می توان چنین گفت:

منبت کاری در دو نوع ریز و درشت برروی چوب و عاج و استخوان انجام می شود و شامل مجسمه سازی، نیمرخ و تمام رخ، گلبرگهای اسلیمی، ختائی و غیره می‌باشد.
مشبک کاری در تزیین قابها و سایر وسایل تجملی به کار برده می شود و معمولاً بر روی چوبهای گوناگون و عاج و استخوان انجام می شود.
معرق کاری و موزائیک کاری شامل قرار دادن چوبهائی به رنگهای طبیعی و عاج و استخوان و صدف در کنار هم و به هم آمیختن آنها و ایجاد یک سری نقشه های زیبا و بدیع مانند اشکال گوناگون هندسی، برگ اسلیمی،  مینیاتور و نظائر آن است.

رنگ کاری و رویه کوبی به منظور زیباتر ساختن و جلا بخشیدن به کارهای منبت کاری است تقریباً مراحل نهائی کار است و در هنر تزئینی منبت مورد نظر هنرمندان و صاحبنظران این فن می‌باشد. رنگ کاری و رویه کوبی علاوه بر افزودن بر زیبائی اثر، چوب را از گزند رطوبت و گرما و نظائر آن حفظ می‌کنند.

وبلاگ خبری آباده miz-moaragh

در بین شهرهای ایران دو شهر آباده و شیراز از مراکزی است که در آن منبت کاری و سایر رشته های این هنر رواج بسیار دارد و مخصوصاً در شهر آباده هنر مزبور رونق بیشتری دارد. در سال ۱۳۱۱ که به دستور رضا پهلوی به منظور متمرکز ساختن هنرهای ملی، «هنرستان صنایع قدیمه» تأسیس گردید، مرحوم احمد امامی که از هنرمندان بنام و از استادان بزرگ منبت کاری به شمار می‌رفت و در شهر آباده سکنی داشت به منظور ایجاد کارگاه منبت کاری و تعلیم هنرجویان به تهران دعوت شد. مرحوم احمد امامی به همراهی فرزند خود، علی امامی به تهران آمد و کارگاه منبت، به همت این استاد فقید تأسیس گردید. استاد امامی تا سال ۱۳۱۹ خدمات ارزنده و شایان توجهی در جهت پیشرفت منبت و پرورش هنرمندان قابل و باذوقی در این زمینه انجام داد و آثار نفیس و زیبائی از خود باقی گذاشت.بعد از درگذشت استاد احمد امامی، فرزند با ذوق و هنرمند او – علی امامی – ریاست کارگاه منبت کاری را عهده دار شد و به آموزش هنرجویان و علاقمندان این هنر پرداخت.

علی امامی

استاد علی امامی


وی در سال ۱۲۹۱ در شهر آباده دیده به جهان گشود و بعد از طی دوران تحصیل، با شوق و علاقه وافری که به هنر آبا و اجدادی خود نشان می داد، تحت نظر و تعلیم پدر هنرمند خویش، به آموختن اصول مقدماتی فن منبت کاری مشغول شد وبا استعداد قابل توجهی که داشت پدرش او را همراه خود به تهران آورد.
علی امامی از این پس به ادامه کوششهای هنری در کارگاه منبت اشتغال ورزید و بعد از فوت پدر، از آنجا که استادی لایق و با کفایت به شمارمی رفت در رأس این کارگاه، به تعلیم هنرجویان و خلق آثار زیبا و پر ارزش منبت پرداخت.
در کارگاه منبت کاری هنرهای زیبای کشور چهارده نفر هنرمند و هنر جو تحت نظر استاد علی امامی به تهیه آثار ارزنده هنری اشتغال دارند که در این جا از آنان به ترتیب یاد می شود:
آقایان پرویز زابلی، عباس شهمیرزادی، محمد طاهر امامی، عزیز الله ویزائی، عباس امین، قاسم شهریه، محمد علی شیرازی، حسن احیائی، شاپور گودرزی، حسین اعیان، اکبر حاجی قاسمی، حسن حلج، اکبر سریری، حسن آزاد خوانی.

شاگردان استاد علی امامی

از جمله آثار پرارزش و ممتازی که تحت نظر و هدایت آقای علی امامی به وسیله هنرمندان کارگاه منبت کاری هنرهای زیبای کشور ساخته شده و موجبات شناساندن بیشتر کشور ما را به جهانیان فراهم ساخته کارهای زیر را می توان نام برد:

ـ بوفه بزرگ هفده کشوئی منبت و معرق و مشبک کاری که در سال ۱۳۱۹ ساخته شدهاست.  این اثر در زمان سلطنت رضا پهلوی، در نمایشگاه امتعه وطن، به معرض نمایش گذارده شد و از طرف نمایشگاه مزبور به اخذ مدال نائل گردید.

boofe7keshoei

ـ میز گرد به وسعت یک متر و پنجاه سانت که سطح آن از طرحهای شاه عباسی معرق و اطراف پایه های آن منبت کاری شده است. این میز بسیار نفیس در نمایشگاه سازمان صنایع کشور به معرض نمایش گذارده شد و مورد توجه و استقبال شرکت کنندگان در نمایشگاه مزبور قرار گرفت و مدال ممتاز نمایشگاه را کسب نمود.

safe-roomizi

میز مربع مستطیل به طول ۵ متر و به عرض یک متر و بیست سانت. کلیه سطح این میز از عاج و صدف و استخوان و چوبهای گوناگون با رنگهای طبیعی معرق کاری شده و اطراف میز از چوب فوفل به طور برجسته ساخته شده است.
پایة این میز به سبک معماری است. میز مزبور در نمایشگاه جهانی بروکسل نمایش داده شد و مورد توجه و استقبال بینندگان و شرکت کنندگان واقع گردید و به اخذ مدال طلای«گراند پری» بزرگترین و ارزنده‌ترین جایزه نمایشگاه نائل گردید.
ـ کارگاه منبت کاری، در نمایشگاه دیگری که در سال ۱۳۲۵ از طرف وزارت فرهنگ در محل فعلی ساختمان مجلس سنا برگزار شده بود شرکت کرد و با نمایش آثار متعددی از معرق و منبت، مدالهائی ذیقیمتی دریافت کرد.

teke-boofe boofe

منبع:  قلم :: وبلاگ خبری آباده:: (مریم شریفی/ فرشی، مهدی. “با کارگاه منبت کاری هنرهای زیبای کشور آشنا شوید”. دوره ۱، ش۳ (دی ۴۱)

همچنین مقاله فوق در دو قالب متفاوت برای دانلود گذاشته شده است برای دانلود روی لینک های زیر کلیک کنید

+ به صورت فلش (نگارش جدید- قابل چاپ – دانلود از صفحه دانلود abadehnews)

+ به صورت PDF (نگارش جدید- قابل چاپ- دانلود از جعبه دانلود)

++ به صورت فلش (نگارش جدید- قابل چاپ -دانلود از جعبه دانلود)

+ به صورت جاوا ( کتاب الکترونیک مخصوص موبایل ) قابل استفاده بر روی اکثر گوشی ها

بعد از دانلود ، فایل را به گوشی خود منتقل کرده و سپس نصب کنید .

برای دانلود راست کلیک کرده و …save target as را انتخاب نمایید.

29 دیدگاه برای “منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی”

  1. ضمن عرض ادب، من بهروز امامی برادر زاده استاد علی امامی هستم، پدرم محمد طاهر فرزند هفتم استاد احمد و متاسفانه در بستر بیماری هستند، با خواندن این وبلاگ فهمیدم هنوز آثاری از هنر دوستان و هنرمند وجود دارد، زنده و پایند باشید، دستتان درد نکند.

  2. با سلام

    من امین هندیانی مقیم تگزاس هستم و در حال تهیه تقویمی هستم بنام تقویم مفاخر ایران که نام بزرگان علمی هنری ایران را بر حسب تاریخ میلاد و یا فوتشان تنظیم میکنه که در رشته منبتکاری واجب دیدم که نام استاد علی و استاد احمد امامی را هم ذکر کنم .این تقویم به امید خدا سال ۱۳۸۸ در ایران چاپ خواهد شد و نام افراد بسیار بزرگ در رشته های مختلف از قدما تا معاصرین ذکر شده است. که بنده نزدیک به دو سال هست که دارم روی این پروژه وقت میگذارم و دیروز به زحمت تونستم با منزل استاد محمد طاهر امامی تماس بگیرم. اطلاعاتی که میخواستم را نزدیکان استاد امامی روز قبلش برای خانم مستوفی اس ام اس کرده بودند!!! که من این خانم را نمی شناسم و چون نام خانم شریفی را بیاد نداشتم تصور کردم که همان خانم شریفی هستند که در پی تقاضای بنده این زحمت را کشیدند و با منزل استاد امامی تماس گرفتند. به هر حال لطفا به من ایمیل بزنید یا در وبلاگ من http://www.hoveyat.blogfa.com نظر بگذارید( اینجا امکان درج نظر خصوصی نیست) متوجه هستم که ایمیل دادن خلاف قوانین است ولی امکانش هست که آقای بهروز امامی هم خودشون به من ایمیل بزنند که آدرس ایمیلم را دادم. امیدوارم اهمیت موضوع را تونسته باشم براتون بازگو کنم.

    با تشکر از شما و ببخشید که مزاحم شما شدم.

    ارادتمند شما ـ امین هندیانی

  3. با سلام به عزیزانم خصوصا آقای امین، من به آدرس شما در مسنجرپی ام دادم و به همین آدرس نیز ایمیل زدم، امیدوارم دستتان رسیده باشد، از ادمین این سایت خواهش میکنم آدرس بنده را به آقای امین بدهند متشکرم، باز هم هر کمکی از من بیاد من کوتاهی نمیکنم.
    علاقه مندان برای اطلاعات بیشتر از استاد محمد طاهر امامی میتوانند به لینک زیر مراجعه کنند:
    http://www.taheremami.persianblog.ir/
    با تشکر از سایت خوبتان

  4. سپاس بیکران از شما دوست گرامی، امیدوارم هنر ایرانی رو به فراموشی نرود، از وبلاگی که در این زمینه دارید متشکرم، راستی این اطلاعات را از کجا آورده اید؟ اگر عکس “عده ای از هنرمندان در حال کار” را با کیفیت دارید میخواهم چرا که فرد سمت راست پدرم می باشند.

  5. با عرض سلام خدمت شما دوست گرامي
    بنده محمد مهدي تنيده ور فرزند استاد محمد علي تنيده ور هستم
    پدرم و پدر بزرگم از شاگردان استاد محمد حسين صنيع خاتم بودند.
    بنده هم در تيم مرمت خاتم درب بارگاه امام حسن (ع) كه از نمومه‌هاي كمياب خاتم10 يا خاتم گره مي‌باشد. حضور داشتم
    الغرض؛ راجع به عكسهاي موجود در ويلاگ بايد به اطلاع برسانم من عكس‌هاي با كيفيت و بهتر از اين دارم در صورت نياز خوشحال مي‌شوم كمي به اين وبلاگ كنماگر نيازي به كمك من بود كافيه ايميل بزنيد. با سپاس تنيده ور

    1. ندا خانم سلام خوشحال از اینکه هم فامیل و هم رشته در هنر هستیم البته من معرق کار هستم ولی خوب این دو هنر ارتباط تنگانگی با هم دارند در صورت امکان به آدرس وبلاگ بیاید و اطلاعات خود را بگذارید متشکرم

  6. با سلام مجدد خدمت ادمین سایت که اسم شریف ایشون رو نمیدونم، سایت را به پدرم نشان دادم ایشان خیلی خوشحال شدند عکس عده ای از هنرمندان در حال کار را شناسائی کردند از راست به چپ معرفی میکنم محمد طاهر امامی (پدرم)، استاد حسین اعیان و استاد اکبر قاسمی…
    عزیز جان موردی هست که مدتی ذهنم را درگیر کرده و آن نیز گردهمائی هنرمندان، شاگردان، خانواده ها و دوستداران هنر است اگر راهی به نظرتان میرسد به بحث بگذاریم بکله محقق شود. سپاسگذارم اگر با ایمیل تماس بگیرد.

  7. با سلام
    ممكن است در تهران استاد منبت كه اين هنر را بطور خصوصي تدريس كند معرفي كنيد.

    من بسيار به هنر منبت علاقه دارم و چندين سال پيش دو دوره در سازمان ميراث فرهنگي
    و در يك فرهنگسرا گذراندم اما متاسفانه آن دوره ها كوتاه بودند و اساتيد مربوطه نيز اگر چه استاد بودند اما توانائي تدريس و انتقال اين مهارت را در قالب يك دوره ْآموزشي نداشتند.

    در تهران كلاسهاي معرق خيلي زياد است و اساتيد خوبي هم دارند كه خوب تدريس ميكنند اما متاسفانه اساتيد منبتي كه خوب تدريس كنند نمي شناسم.

    لطفا مرا راهنمائي كنيد.

    با تشكر

  8. سلام و خسته نباسید
    من دنبال آموزشگاه منبت یا معرق می گردم ولی نمی تونم پیدا کنم
    حوالی خیابان آزادی تا فروسی-هفت تیر می گردم
    لطفا منو راهنمایی کنید.

    با سپاس فراوان

    1. سلام
      من می تونم بگم که شما برای کلاس معرق می تونید برید فرهنگسرا….
      منتها استادی که من می شناسم در یکی از فرهنگسرا های جنوب غربی تهران هم تدریس می کنن که من الان هرچی فکر می کنم به اسم فرهنگسرا بیادم نمیاد….
      استاد علامه زاده هستن که من هم از شاگردان ایشونم ….
      روزهای شنبه فرهنگسرای اشراق(تهران پارس)
      یکشنبه فرهنگسرای دانشجو پارک شفق (یوسف آباد)
      دو شنبه // نور (آیت الله کاشانی)
      سه شنبه // ملل (پارک قیطریه)
      چهارشنبه همون جایی که یادم رفته
      پنج شنبه فرهنگسرای بهمن
      هزینه این کلاسا نسبت به جاهای خصوصی خیلی به صرفه است و اگه واقعا می خواید به صورت اصولی یاد بگیرید پیشنهاد می کنم از اینجا معرق رو شروع کنید
      از اساتید دیگه … استاد اینانلو … ( تجریش بازار قائم – طبقه هنرمندا – 3124)
      استاد میر طیبی ….

    2. salam
      khaste nabashid
      man mikham ye amozeshgah bezanam to shahrestan bosher ke yeki az reshteham monabat va moaragh hast vali hich etelaei nadaram,
      mikhastam darbare kharid vasayel va… etelaati kasb konam
      haghighates khili ajale daram
      mamnoon misham rahnamaeim konid
      id man hamoon mailam hast
      aksaran on hastam mitonid pm ham bedid
      mamnoon

  9. سلام,
    من برادرزاده استاد پرویز زابلی هستم. متاسفانه باید به اطلاع استادان, هنرمندان و دوستداران هنر منبت و معرق برسانم که جناب استاد زابلی در روز دوشنبه 17 خرداد ماه 1389 دار فانی را وداع گفتند. این ضایعه را به جامعه هنری کشورتسلیت عرض می نمایم.
    موفق باشید

    1. باعرض سلام
      این ضایع هنری را به شما وخانواده استاد زابلی تسلیت
      عرض می نمایم.من پسر سوم استاد اکبر سریری هستم

      ای کاش تو باز آیی ومن پای تو بوسم
      در سجده روم صورت زیبای تو بوسم
      هر جاکه گذشتی ودمی جای گرفتی
      آن جا روم وگریه کنان جای توبوسم

      1. احمد رضا خان
        من بهروز امامی پسر دوم استاد طاهر امامی هستم و از خاطرات این عزیزان بسیار شنیده ام خوشحال میشوم اطلاعات تماس با شما را داشته باشم به آدرس سایتی که گذاشته بودید رفتم اما انگار اشکالی در تایپ هست.

    2. روح بزرگ ایشان قطعا در بهشت برین آرام گرفته است، خدایش رحمت کند، از خاطرات ایشان با پدرم بسیار شنیده ام، استاد تاج ماندگار هنر منبت هستند.

      بهروز امامی (فرزند استاد طاهر امامی دوست و همکار استاد زابلی)

  10. با سلام
    من مربی معرق کاری هستم و در مرکز آموزش فنی و حرفه ای مشغول به کار هستم و میخوام رشته پیکره تراشی رو تدریس کنم اما کتاب یا جزوه ای در این مورد به دست نیوردم می خوام بدونم چطور می تونم این کتاب رو به دست بیارو نیاز ضروری به این کتاب دارم ممنون میشم اگه به من کمک کنید

  11. از یادگاران اساتید بزرگ که در هنرهای ملی در سالهای دور فعالیت داشته اند، استدعا دارم برای بزرگداشت این عزیزان به همفکری و مشارکت شما عزیزان نیازمندم، راهی را بیابیم و به بحث بگذاریم، متشکرم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *