مذنب؛ شاعری شیرین سخن و گوینده‌ای گمنام!

برداشت از کتاب تاریخ و جغرافیای شهرستان آباده از عبدالرحیم شریف

نامش حیدرعلی فرزند مرحوم حاج مرادخان درغوکی متخلص به «مذنب» در سال 1300 هجری قمری در ده درغوک آباده متولد و در مکتب خانه‌های ده مذکور تحصیل نموده. در سن 17 سالگی شبی حضرت مولای متقیان علی (ع) را به خواب دیده و از آن به بعد طبع شعر در وجودش پیدا [شد] چنانکه خود او گفته:

بســن هفده کــــه شیدایی در آبـــــــاده پیدا شــــد                هـــــــزار و سیصد هفده ز هجری طبع گویا شد
شبی در عـــــالم رویــــا بدید او رویت مــــولا                   صبــاحش چون به هوش آمد پی دیدار جویا شد
یقین حب علی بر ســــر زدش  آن رند رسوا را                    کـــه او دیــوانه جـــادوی چشم مست مـــولا شد

شاعری شیرین سخن و گوینده گمنامی بوده. بطوریکه خود [نگارنده کتاب] بخاطر دارم کسی مذنب را نمی‌دید، مگر در ایام عاشورا و تاسوعا که بی‌مقدمه در حسینیه آباده در پای منبر پیدا می‌شد و اشعار و مراثی که در مورد ائمه اطهار سروده بود، قرائت و فی‌الفور مجلس را ترک می‌کرد.

در اشعارش تمام فرم‌ها و قالب‌های شعری را (از قصیده و مثنوی و رباعی و تجنیس) بکار برده و در آخر هر یک ذکری از مصائب ائمه اطهار فرموده. اشعارش بیشتر شامل مدایح و مناقب ومراثی ائمه اطهار علیها سلام می‌باشد. نامبرده در سال 1362 هجری قمری در ده مذکور وفات و در قبرستان ده درغوک دفن گردیده است. گویا در حدود ده هزار بیت داشته که در سال 1342 قسمتی از اشعارش به وسیله آقای حاج محمدحسن رضانیا مدیر کتاب‌فروشی فرهنگ آباده (که از فرهنگیان قدیمی و با اطلاع آن شهرستان است) جمع‌آوری و تحت عنوان (دیوان مذنب آباده‌ای) منتشر گردیده است.

اینک من باب نمونه یکی از اشعار او را که شاید اکثر از اهالی شهرستان آباده بخاطر داشته ذیلا درج [میگردد]:

مست مولایم علی در کوچه و بازار مست

مست بودم مینمودم نــــاله از گلزار مست                     گه فراز سرو چون قمری ز عشق یـار مست
مست بودم از ازل در عالـــم ذرات مست                         آمــــدم در عالم فـــانی شدم هشیــار مست
مست نه،فرهاد نه، واسق نه، کزا بروی یار            همچو مجنون سر نهم در دشت و هم کهسار مست
مست بودم میدویدم هر زمان در کوی دوست          تا رسیدم پای خم با عود و چنــگ و تـــار مست
عارفــــی را دیدم اندر بــــــــوستان معرفت                 بود در تسبیح و در تحلیـــل و استغفـــــار مست
مست بودم روزی اندر دیر دیدم وین عجب                   راهبی بـــــــا سبحــــه و سجاده و زنـــار مست
از دو هاروت و دو ماروت و دو لعل می فروش       وحش مست و طیر مست و مور مست و  مـــــار مست
از شمیم طره گیسوی یار می فروش                     خاک مست و آب مست و باد مست و نار مست
بوالملیح و طوطی و دراج و بلبل مست گل             کبک و سار و صعوه مست و جغد و بوتیمــار مست
موسی و عیسی و خضرو شیب و ایوب و شعیب                آدم و نـــوح خلیـل  و حیــدر کـرار مســت
انس و جن مبهوت از این شعر شکر ریزان من            حوری و  غلمان بجنب و جوش زین اشعار مست
مذنبا مذنب تری از مذنبا بر خود مبال                      لاف مستی در قیــــامت زن حضــور یار مست
در خمار می فتادم مست اندر حب یار             می،چه می ! آن می کز آن می احمد مختار مست
من یقیت دارم حسینت خورد یک جام شراب                خورد یک جام می و شد بر دل دلدار مست
از ازل نوشید می تا کرد ترک جان و مال                                   آمـد اندر کربلا با حالت افکار مست
عون و جعفر مست ، اکبر مست، قاسم مست یار         حر و یاران مست، عباس سپهســــالار مست
من نه بتوانم بگویم قصه ایی از راه شام                      طفلها زان  راه مست و عابد بیمــــــار مست
نی غلط گفتم مه چوب خیزران بر لعل یار                   میزدی آن مـــــــــرتد غدار بد رفتــــار مست

 

و همچنین یکی از غزلیات او

با ادب باش و گریزان  ز بر بی ادبان                                   بنده بودن به در خانه خوبان ادبست
ادب آن نیست که با بی ادبان بنشینی                              اگر از بی ادبانی تو . گریزان ادبست
گر ز نی لاف مسلمانی و سلمان نشوی                  هان مسلمان شدن بوذر و سلمان ادبست
ادب آنست که در گوشه خلوت بروی                            نه که خلوتگه آن گوشه نشینان ادبست
ساقی و باده و پیمانه  و جام و گل و مل                       طرف گلزار و چمن زار و گلستان ادبست
باده نوشان خردمند نی و چنگ و رباب                         صوفی و می کده و ساقی دوران ادبست
رو به میخانه و مستان حقیقت را بین                           همه مستان خراب از می جانان ادبست
خواهی ار عین ادب مذنب محراب کمال                        پای خوبان بنشین صحبت خوبان ادبست

 

 

6 دیدگاه برای “مذنب؛ شاعری شیرین سخن و گوینده‌ای گمنام!”

  1. شنبه 11 آذر1385 ساعت: 22:49 توسط:راهله خلیلی
    شعرهایی به زبان آباده ای هم تو سایت بذار

    واژه های آباده ای با معنی هر کدام از اونها رو هم بذاری خوبه

  2. من نسخه اصلی کتاب رو هم دارم هی کسی می خواست انو به من ایمیل بزنه تابراش انو به صورت پیدی اف بفرستم آقای رضانیا خوشون فوت کردن ولی نوه هاشون توی مغازه الان کار میکنن ادرسش سر فلکه ی امام هست و یه لوازم التحریری ساده است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *