علی گنجه ای : زمان ما هنوز کنکور دو مرحله‌ای بود. فکر می‌کنم سال ۷۳ که ما کنکور دادیم آخرین سال سیستم دو مرحله‌ای بود و از ۷۴ به بعد دیگر یک مرحله‌ای شد. بزرگترها اگر یادشان باشد، در مرحله‌ی اول از درس‌های عمومی چهار سال دبیرستان و اختصاصی‌های سال چهارم امتحان می‌دادیم و بر اساس رتبه‌ی آن انتخاب رشته می‌کردیم. در مرحله‌ی دوم از اختصاصی‌های چهار سال امتحان می‌گرفتند و در نهایت بر اساس رتبه‌ی دو مرحله نتایج را اعلام می‌کردند.

وقتی رتبه‌ی مرحله‌ی اولم آمد، مدیر مدرسه‌مان (اسمش آقای مظفری بود، اصالتا خرمشهری و بسیار با کلاس و با شخصیت) زنگ زد به خانه‌مان و پرس و جویی کرد که چه رشته‌ای می‌خواهی بروی و کمی سعی کرد که رایم را بزند که نروم کامپیوتر و به جایش بروم معماری. در جواب من که عشق های‌تک بودم و عزم جزم داشتم برای کامپیوتر شریف و برایش بهانه آوردم که «به معماری علاقه ندارم»، گفت که «انتخاب رشته مثل زن گرفتنه، اول انتخاب می‌کنی بعدا علاقمند می‌شوی!». آخرش که من زیر بار نرفتم و کار خودم را کردم ولی هر وقت احساس پیری حرفه‌ای زودرس می‌کنم یا هر وقت که پای ساختمانی می‌ایستم و می‌بینم که عظمتی، شکوهی، جذبه‌ای، چیزی در معماری‌اش هست که جذبم می‌کند ولی درکش نمی‌کنم، یاد آن نصیحت آقای مظفری می‌افتم و بگویی نگویی کمی هم پیشیمان می‌شوم.

تازه‌ترین باری که این احساس پشیمانی به من دست داد، همین دو-سه هفته پیش بود که در بازگشت از شیراز، نرسیده به آباده، سری به کاروانسرای «خان خوره» زدیم و همان سوال پیش ذهنم بود که چه نکته‌ای در معماری این کاروانسرا هست که اینقدر جذّابش کرده؟

همه‌ی کاروانسراهایی که پیش از این دیده بودم، یک بنای مستطیل یا مربع‌شکل بودند، با یک حیاط بزرگ در وسط و یک سری اتاق (معمولا با کمی ارتفاع از سطح) دور تا دور این حیاط.

«خان خوره» هشت ضلعی بود با طرحی تقریبا شبیه به چیزی که این پایین کشیده‌ام:

چهار تا هشت ضلعی تودرتو را در نظر بگیرید، داخلی‌ترین هشت ضلعی می‌شود حیاط وسط کاروانسرا و بیرونی‌ترین می‌شود دیوار خارجی آن.

حالا کمی با فضاهای ناشی از این هشت ضلعی‌ها بازی کنیم… اول به چهار ضلع روبروی هم، چهار مستطیل اضافه کنیم. یکی‌شان می‌شود ورودی کاروانسرا و سه‌تای دیگر می‌شوند سه اتاق بزرگ و تراس این اتاق‌ها و کنارشان هم دو اتاق کوچکتر. دو طرف ورودی هم دو دایره‌ی سیاه بگذاریم به جای دو برج نگهبانی.

این عکس ورودی و برج‌های نگهبانی از بیرون،

و این هم عکس از داخل حیاط، ضلع روبروی در را نشان می‌دهد.

توی هر ضلع خالی مانده، سه اتاق کوچک مشرف به حیاط هست.

سه تای سمت راست اتاق‌اند، سمت چپی یک راهرو است که پایین‌تر می‌بینید:

جالب‌ترین فضای کاروانسرا، پشت این اتاق‌هاست و بجز یک ورودی کوچک که به حیاط باز می‌شود راهی به بیرون ندارد. (هواکش‌های توی سقف را راه به بیرون حساب نکرده‌ام)

یک عکس از راهرو ورودی:

از فضای داخلی، «دم» فضا:

از فضای داخلی، «کمر» فضا:

البته یک فضای مستطیل شکل هم به یکی از دیوارهای کاروانسرا چسبیده و سه اتاق بزرگ هم دارد که از روی تزئینات آجری‌اش فکر می‌کنم الحاقی و مربوط به دوره‌ی قاجار باشد.

دیگر جانم برایتان بگوید که نزدیک این کاروانسرا یک پایگاه نیروی هوایی هست…

که دژبانی‌اش هم صد متری بیشتر با کاروانسرا فاصله ندارد.

به همین دلیل سربازان پادگان عادت دارند که سری هم به کاروانسرا بزنند و نام و نام خانوادگی و نام شهر و زمان اعزام و مدت باقیمانده از خدمت‌شان را روی در و دیوار کاروانسرا یادداشت کنند.

از پشگل‌های کف حیاط می‌شود حدس زد که احتمالا کاروانسرا کاربری آغل هم دارد.

و اهالی روستاهای همسایه از این مترسک نترسیده‌اند:

* نویسنده : علی گنجه‌ای
وب سایت/ وبلاگ : نوشته های بی خواننده
تمامی حقوق برای نویسنده  محفوظ است

در این رابطه بخوانید :

• لیست کامل آثار تاریخی شهرستان آباده که در سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده است
• آثار باستانی آباده : کاروانسرا و قلعه ایزدخواست

امروز به طور غیر رسمی اولین بازارچه صنایع دستی در استان فارس در محل تیمچه صرافیان افتتاح شد. اکنون تمامی افراد می توانند از تیمچه صرافیان بازدید کنند و در این بازارچه زیبا صنایع دستی زیبای آباده را خریداری نمایند. در ایام نوروز نیز مسافران نوروزی به این بازارچه راهنمایی می شوند و این بازارچه را خواهند دید.

تیمچه صرافیان، این بنای بسیار زیبا متعلق به دوره قاجاریه می باشد. از ویژگی های این بنا می توان به معماری فوق العاده زیبایش اشاره کرد که آن را در ایران منحصر به فرد کرده است. این بنا در دو طبقه و ۳۶ حجره ساخته شده است و در قدیم حجره های پایین، مغازه و حجره های طبقه بالا برای مهمانان بوده است.

مقرنس های زیبایی نیز در سر ورودی تیمچه قرار دارد . مصالح موجود در آن گچ ،خاک ، سنگ و چوب است .این بنا در شهرستان آباده و در بازار کهنه قرار دارد . این محل در ملکی مرحوم حاج ملا عبدالله واعظ بوده است که ضمن اداره کردن منبر و محراب مسجد به امر تجارت اشتغال داشته و تیمچه به وسیله خود او برای محل تجارت ساخته شده است و در زمان حزب دموکرات باقی اطاق ها مخصوص کالاهای تجاری بوده که بعد از فوت حاج واعظ این ملک به وسیله ورثه به برادران صرافیان فروخته شده است.

طبق روایتی بعضی از اطاق ها نیز مخصوص قرائت قرآن بوده است که در آن اتاق ها روزنامه های فارس و تهران مورد استفاده مردم قرار می گرفته است .

تیمچه صرافیان در سال ۱۳۷۸ توسط شورای اسلامی شهرِ وقت، (اولین دوره شورای شهر) به قیمت ۲۷ میلیون تومان خریداری شد. در طی صورتجلسه ای که برگزار شد؛ سه دانگ از تیمچه صرافیان به نام سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان آباده شد.

بعد از گذشت حدود دو سال از این صورتجلسه، کار مرمت تیمچه آغاز می شود. تیمچه صرافیان در طی سه مرحله مرمت می شود که آخرین مرحله آن اوایل سال ۱۳۸۷ انجام گرفت.

در این هنگام در طی صورتجلسه ای با شهرداری، قرار بر این می شود که تیمچه صرافیان به عنوان بازارچه صنایع دستی فقط در اختیار صنعتگران صنایع دستی باشد.  صنعتگرانی که همانجا کار کنند و محصولاتشان را به معرض نمایش قرار دهند و بفروش برسانند. هم اکنون ۱۸ مغازه پایین واگذار شده است.

در این بازارچه ۱۳ هنر و صنعت مختلف به صورت زنده تولید و به معرض نمایش گذاشته می شود و علاقه مندان می توانند محصول مورد نظر خود را خریداری کنند. این صنعت ها عبارتند از : منبت آباده که در سرتاسر ایران شاخص است، قالی بافی، ترمه دوزی، قلمکاری روی پارچه که هنر اصفهانی است، ساخت زنجیر های اراکی، گلیم بافی، کارگاه ساختِ ساز، گیوه دوزی، مشبک، معرق، خراطی، دوخت لباس های محلی و  قلمکاری روی مس و برنج.

قاشق افشره خوری نیز یکی از صنایع دستی مخصوص شهرستان آباده است که توسط یکی از منبت کاران در بازارچه تیمچه صرافیان ساخته خواهد شد.

برای مرمت تیمچه کار های اساسی انجام و حدود ۲۰۰ ملیون تومان هزینه شده است. یک مرحله مرمت دیگر باقی مانده است. این مرحله شامل مرمت، مقرنس ها و نمای بیرون است که با  اعتبار ۱۵۰ میلیون تومانی که در اختیار میراث فرهنگی قرار گرفته است، انجام خواهد شد.

این بازارچه اولین بازارچه صنایع دستی است که از مصوبات سفر رئیس جمهور راه اندازی شده است.

پ‌ن۱: امروز صبح در محل تیمچه صرافیان آقای صفایی خبرنگار واحد مرکزی خبر مصاحبه ای را با آقای فرخی، مدیریت سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان آباده انجام دادند که در ایام نوروز از شبکه فارس پخش خواهد شد.

پ‌ن۲: افتتاح رسمی این بازارچه و تیمچه صرافیان به زودی با حضور مهمانانی از تهران و شیراز برگزار خواهد شد.

مطالب مرتبط :

• برای دیدن عکس های بیشتر از تیمچه و همچنین بقیه اثار تاریخی به خصوص قلعه ایزدخواست، عیدی قلم را ببینید!

آموزشگاه موسیقی مهرورزان در پاییز ۱۳۸۱ توسط آقای حسین یزدانپناه کار خود را آغاز نمود.

موسیقی کلاسیک (ویلن کلاسیک – پیانو – گیتار کلاسیک) ، موسیقی کودکان (ارف) ، موسیقی پاپ (گیتار پاپ – ارگ – ویلن) ، موسیقی سنتی( تار – سه تار – سنتور – کمنچه – نی – دف – تمبک – آواز)؛ تئوری موسیقی، سلفژ ۱، هارمونی ۲، ریتم خوانی، مبانی کلی موسیقی ایرانی و غربی از ساز ها و مباحثی هستند که در آموزشگاه موسیقی مهرورزان به هنرجویان علاقه مند آموزش داده  می شوند.
مدرسان این آموزشگاه از اساتید مجرب آباده و اصفهان هستند، آقایان :

مهدی فروردین(تار و سه تار) – حمید پرهیزگار(سنتور) – محمد حسین جعفر پور (گیتار کلاسیک) – علی زارعی (گیتار پاپ) – فرشید جعفری (دف) – محمد حسین یزدانپناه (تمبک) – حسین یزدانپناه (نی) – علی امیدپناه (تمبک) – جعفر مقامی (آواز) – محسن محمودی (جاز و پرکاشن) – محمد حسین محمودی (کیبورد) – نادر قهرمانی (ویلن) – علی کرمی (پیانو، کیبورد و سنتور) – رامین کرمی (ارف) – جلال رمضانی (دف و تمبک) – احسان حسینی (کمانچه)
فارغ التحصیلان این آموزشگاه در رشته های مختلفی بوده اند که به اساتید کشوری در رده های بالاتر معرفی شده اند.
از ۱۲ آذر (۱۳۸۷) حدودا ۷۰ نفر از هنرجویان برتر با ساز های مختلف و در سبک های کلاسیک، پاپ، سنتی و مقامی به اجرای کنسرت* می پردازند. آهنگ های این کنسرت توسط اساتید کلاس ها ساخته و تنظیم شده اند.
آموزشگاه موسیقی مهرورزان تا به حال در ۳ دوره جشنواره موسیقی استان فارس به اجرای کنسرت پرداخته است. این آموزشگاه همچنین قصد دارد در اردیبهشت ۱۳۸۸ به اجرای کنسرت موسیقی اصیل در آباده و دیگر شهرهای ایران بپردازد.
کنسرت های این آموزشگاه با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و شورای اسلامی شهر آباده برگزار میشوند.

عکس های این کنسرت  را می توانید در زیر ببینید.(برای دیدن عکس ها در اندازه بزرگتر روی آنها کلیک کنید)

۱- مبانی موسیقی را سلفژ (solfeggio) می‌گویند. آموزش بنیاد موسیقی در دو جنبه نظری و عملی (
سرایش و تربیت شنوایی و نت نویسی) صورت می گیرد.
۲- هارمونی دانشی است برای چند بخشی کردن موسیقی بر پایه خصوصیتهای آکوردها و شایستگی
وصلشان به یکدیگر به قصد ساختن ملودیهای زیبا.

تهیه کننده و ارسال مطلب : امیر خلیلی

از جمله آثار یادبود باقی مانده از شاه اسماعیل در آباده تل شاه نشین است که در فاصله ۲ کیلومتری شمال قلعه قدیم آباده و در محدوده شهر آباده قرار دارد.سطح این تپه چهار نوع حجاری به شکل های مختلف از جمله لگن، بادیه، تخت و غیره انجام شده و هیچ گونه کتیبه ای در آن وجود ندارد.

* تلفظ ( tol ) که همان تل به معنی تپه می باشد. طول این تپه حدود ۲۰۰ متر و ارتفاع آن حد اکثر ۸ متر میباشد . نوع آن سنگی و از دوران اول می باشد و یک فسیل بسیار زیبایی از صدف در سنگ های آن وجود دارد.

پ.ن : نقشه مکان قرار گرفتن تل شاه نشین :
برای دیدن نقشه در اندازه بزرگتر روی آن کلیک کنید.

• مطالب دیگری از قلم :                   حوادث مهم تاریخی آباده

آیا بخش پس زمینه های قلم دیده اید؟
به زودی سه پس زمینه دیگر به این بخش اضافه خواهد شد.

شما نیز می توانید طراحی های خود را برای ما بفرستید تا با نام خود شما در این بخش معرفی شوند.

منبع: قلم :: وبلاگ خبری آباده:: (بازی های محلی آباده‌ ،جمشید صداقت کیش)

عکس ها از قلم :: وبلاگ خبری آباده::

قسمت پنجم :  کاروانسرا و قلعه ایزدخواست

:. قسمت اول |  قسمت دوم |  قسمت سوم | قسمت چهارم .:

کاروانسرای ایزدخواست :
این کاروانسرا در شمال شرقی رودخانه ایزدخواست بنا شده است و می گویند یکی از ۹۹۹ کاروانسرایی است که شاه عباس صفوی در دوران تبعیدش بنا کرده است. این کاروانسرا از لحاظ زیبایی و استحکام و وسعت یکی از کاروانسرا های نمونه در نوع و زمان خود می باشد.( طول هر ضلع کاروانسرا ۳۵ متر است ).
این بنا در زمینی به مساحت ۴۰۰۰ متر واقع شده است . در ردیف جلو در اطراف حیاط در ضلع های شمالی و شرقی و همچنین جنوبی ۲۰ باب اتاق در ابعاد ۳×۳ متر واقع شده است که هر اتاق دارای ایوانی به مساحت ۷/۵ متر می باشد.
در پشت این اتاق ها و ایوان ها ، انبار ها و طویله های وسیع ساخته شده است که تعداد آن ها به هشت باب می رسد . درب کاروانسرا در وسط ضلع جنوبی قرار دارد و دارای سرسرایی به بلندی۱۰ مترمی باشد . در طبقه دوم بالای سرسرا یک ساختمان شامل تالار و چند اتاق دیگر ساخته شده است که در پشت نمای سر در ورودی قرار گرفته است و در ایوان در طرفین آن می باشد .راه ورود به طبقه بالا از طریق پله های سمت چپ و راست درب ورودی است.
در قسمت جنوبی کاروانسرا یک ردیف اتاق های کوچک دیده می شود و در طرفین ضلع غربی داخل کاروانسرا  سه اتاق با سردر وجود دارد . این کاروانسرا با وجود اینکه در مجاورت رودخانه بنا شده است ولی خود دارای چاه آب ، حمام و دستشویی بوده و به احتمال زیاد از بعضی اتاقها به عنوان مغازه استفاده می شده است. کف حیاط و ساختمان از شمال به جنوب در عمق زمین کول های سفالی تعبیه شده که احتمالا کانال زه کشی یا قناتی بوده است.  کف اتاق ها و ایوان ها ۷۰ سانتی متر بالاتر از حیاط می باشد و کف آنها و همچنین دور تادور حیاط با آجر فرش شده است .
روی  بام کاروانسرا در سال های اخیر کاهگل کرده اند و برای نگهداری و حفظ آن در ضلع شمال غربی دو دیوار ستونی محکم ساخته اند تا در مقابل ترک خوردگی و نشت ،این قسمت را محافظت نماید . مصالح این ساختمان در ‍ پی ها  سنگ ،خاک رس ، آهک و دیگر قسمت ها از آجر  استفاده شده است.
ملات آن خاک ، گچ و سقف ها با آجر طاق زده شده است و دور تا دور دیوار بام ،دیواری به ارتفاع یک متر کشیده اند.زمین این بنا و گل مصرفی آن را شاه عباس صفوی از زمین دار های اطراف خریداری و بنا نموده است. بالای سردر کاروانسرا کتیبه کاشی کاری شده ای با زمینه آبی رنگ وجود دارد .که سمت شمالی سرسرا در اثر مرور زمان و باد و باران فرسوده شده و قسمت هایی از آن فرو ریخته  و روی آن را گچ مالیده اند. اما قسمت جنوبی سالم است و متن زیر روی آن نوشته شده است :
«قَالَ الله تَبارکْ و تَعالی و لایَةِ علی اَبی طالِب حِصْنی مَن دَخَلَ النار. فی اَیامِ الدُولةِ السُلطانِ الاعظَم وَ الخاقانِ الامر روحُ المُعَظم الامه الِاسلامی. کَلْبِ آستانِ عَلی ابی طالبُ عباس الحَسَنی المُوسی الصفوی خَلد اله مَعالی مَکانه»
از این متن یقین می گردد که این کاروانسرا به دستور شاه عباس صفوی ساخته شده است. از آنچه منقول است در شبی نادر شاه در قلعه ایزدخواست مهمان حاج محمد سعید بوده است و لشکریان او در این کاروانسرا سکونت کرده بودند ، بارش برف شروع شده و هوا سرد می شود که لشکریان نادر شاه درب های کاروانسرا را خارج کرده و می سوزانند و بعد ها درب دروازه پایینی قلعه را نصب می کنند.
از این کاروانسرا در سال های ۱۲۵۰ تا ۱۳۲۴ شمسی به عنوان پاسگاه و ژاندارمری استفاده می شده است و پس از آن زیر نظز اداره اوقاف آباده بوده است . که در آن زمان حیاط این کاروانسرا آسفالت شده و به عنوان زمین فوتبال و ورزشی مورد استفاده قرار گرفته بوده و در آن زمان خسارت ها و زیان هایی به این محل وارد شده است . در حال حاضر این بنا زیر نظر میراث فرهنگی می باشد و راهنمایی نیز برای آن در نظر گرفته شده است.

قلعه ایزدخواست:
این قلعه بر بالای تپه مرتفعی بر فراز دره تنگی قرار دارد و درب ورودی قلعه در ضلع جنوبی آن واقع و تنها راه ورود به درون آن به وسیله پل متحرکی که در جلو قلعه نصب شده است بوده  . این پل برای منع از ورود اغیار به درون قلعه متحرک بوده اما در زمان حاضر این پل ثابت است.

درون قلعه داری خانه های کوچک و کوچه های پر پیچ و خمی است که اغلب کوچه ها مسقف و تمام ساختمان های آن تو در تو و با خشت های چهار گوشی که به خشت گبری معروف هستند ساخته شده است.
در قسمت خاوری قلعه مسجد کوچکی موجود است که در آن منبری نصب شده  .( این مسجد قبلا آتشکده بوده است . ) به طوری که سکنه اظهار می کنند این مسجد دارای ایوانی در قسمت خاوری بوده که در نتیجه زلزله همراه با بدنه خاوری قلعه به دره سقوط نموده و پس از آن یکی از بانوان محل وسیله احداث دیوار، بدنه مسجد را محصور نموده است. اهالی این منطقه اعتقاد دارند که امام حسن (ع) در این مسجد نماز خوانده اند.

منبع : قلم :: وبلاگ خبری آباده ::(الهام دهقان-آرزو کشاورز-شبنم فیروزی. زیر نظر سازمان دانش آموزی )

مرتبط :

نگاهی به قلعه ای ۲۰۰۰ ساله : قلعه ایزد خواست

‍فید RSS چیست ؟

• rss

• ads

• ads