سلطان الاتقیاء وبرهان الاوصیاء ، خواجه عکاشه بلخی

در دو کیلومتری شهرستان آباده در قسمت شمالی ده درغوک در بالای کوهی (که در دامنه آن، قبرستان آباده قرار دارد) مقبره‌ای است معروف به خواجه عکاشه. محلی که تمام شهر آباده از آنجا دیده می‌شود. دارای قبه و بارگاه باشکوهی است وبرفراز آن ضریحی* است به طول ۳متر و عرض ۱/۵ و ارتفاع ۱/۵ متر که از چوب گردو ساخته شده و منبت کاری گردیده است.

دارای کتیبه* ای‌ست که نام چهارده معصوم(ع) بر آن منقوش گردیده و در پایان آن نوشته شده که «وقف کرد بر مزار متبرکه منوره سلطان الاتقیاء و برهان الاوصیاء خواجه عکاشه بلخی» واقع در آباده. عفیفه مکرمه میرزا خواند و ولدبطن آسیدعلی سیاه پوش مشهورا خادم آستانه منوره.

در جلو ضریح دربی است که این اشعار بر او نوشته شده است.

هر که در این روضه درآید ز صدق        هست دعایش به یقین مستجاب
روی نیاز هر که بر این آستان نهاد       پای شرف ز یقین بر آسمان نهاد
زدر درآ و شبستان ما منور کن           دهان مجلس روحانیان معطر کن

و در پایین کتیبه منقوش گردیده که، (استاد شاه محمد نجار اقلیدی سنه‌ی ۱۰۲۱ قمری) و کاشی‌های منصوبه در آن زیارتگاه، به طور قطع در زمان صفویه به کار رفته است و بطوریکه آقای حاج شیخ محمد علی جان نثار (امام جماعت مسجد امام حسن) آباده اظهار می‌نمود مقبره مزبور دارای زیارت‌نامه ای بود و جملات (السلام علیک یا محمدبن عکاشه) در آن مذکور و نامبرده ملاحظه و قرائت نموده ولیکن فعلاً آن زیارت‌نامه موجود نیست، بنابراین می‌توان گفت که نامش محمد و فرزند عکاشه بوده است.

و بنا به گفته نامبرده در کتاب حبیب السیر در صفحه ۳۴۴ مذکور گردیده است که (آن بزرگوار عکاشه ابن محصن اسدی است که در جنگ‌های احزاب و خیبر به دستور حضرت رسول اکرم (ص) مقدمه لشکر را عهده‌دار بوده است و در جنگ شهید شده.

جناب خواجه عکاشه برای ترویج دیانت حقه اسلام به بلخ و بخارا مسافرت نمود. اهالی بلخ مقدمش را گرامی شمرده و به لقب خواجه که مخصوص بزرگان آن دیار است ملقبش نموده‌اند. آن جناب در هنگام اقامت خود در بلخ ابنیه خیریه بنا نموده و اکنون نیز یکی از دروازه‌های بلخ به نام نامی او مشهور است. جناب خواجه عکاشه پس از مراجعت از بلخ در ولایت فارس از دارفانی به سرای باقی شتافت و اکنون مدفن او مزار خاص و عام است. و در صفحه ۳۹۸ کتاب حبیب السیر نیز از دروازه عکاشه در بلخ که به وسیله محمدخان شیبانی اورنگ گشوده شده و در فصل راهنمای دانشوران درباره خواجه عکاشه ذکر شده که (عکاشه بر وزن فعاله) نام عکاشه ابن محصن اسدی است و نام فرزند او و هم چنین نام طایفه‌ای از اولاد او می‌باشد. (فریدون ابن عکاشه که به عربی و فارسی شعر می‌گفته و در قرن هشتم می‌زیسته، نیز از این طایفه است).

علیهذا با توجه به مراتب بالا و به صفحه ۱۲۱ جلد دوم منتهی الامال حاج شیخ عباس قمی رضوان الله علیه در باب نهم (درمورد حضرت امام موسی کاظم ع) قید شده (شیخ کلینی و قطب راوندی و دیگران روایت کرده‌اند که ابن عکاشه اسدی بخدمت حضرت امام محمد باقر (ع) آمد و حضرت امام جعفر صادق (ع) در خدمت آن حضرت ایستاده بود حضرت او را اعزاز و اکرام نمود و انگوری برای او طلبید. در اثنای سخن ابن عکاشه عرض کرد که یا رسول الله چرا جعفر را تزویج نمی‌نمایی بحد تزویج رسیده است….. والی آخر). معلوم می‌شود که از مقربین خاندان عصمت و طهارت بوده است.

بر طبق یکی از مقاله‌های موجود قبر موجود متعلق به خواجه عکاشه نیست بلکه این قبر متعلق به خواجه جلال الدین فریدون عکاشه می‌باشد که از مستوفیان و وزراء شاه شیخ ابو اسحاق اینجو بوده است که مردی ادیب و شاعر بوده است و در کتابی که در همان عصر نوشته شده اشعار زیادی از وی آورده شده است.

این شخص در یکی از جنگ‌هایی که بین امیر مبارز الدین محمد شاه یزد و شاه ابواسحاق اینجو رخ داده است کشته شده و جسد او را در کوه دفن کرده اند و از آن زمان به کوه خواجه معروف گردیده است. کوه خواجه از عهد هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان در بین مردم مقدس بوده است و در قله آن آتشکده و عبادتگاه ساخته بودند برای همین خواجه را در این کوه به خاک سپرده‌اند. در نزدیکی کوه خواجه، کوه دیگری وجود دارد که در قله آن ساختمان مخروبه‌ای‌ست که آن را قلعه گبری می‌نامند.

این قلعه محل زندگی نبوده است زیرا محوطه آن بسیار کوچک و فاقد آب می‌باشد. بر طبق آثار موجود این محل استودان بوده است. استودان محلی بوده است که زرتشتیان قدیم ساکن شهرستان و نواحی اطراف اجساد اموات و مردگان خود را در معرض هوا می‌گذاشته‌اند و پس از اینکه ماهیچه و عضلات جسد را طیور وحشی می‌خوردند استخوان‌ها را جمع‌آوری کرده در اطراف کوه مقدس خواجه دفن می‌کردند.

هنوز هم این گونه قبور در اطراف خواجه است و در چندین سال پیش مردم سنگ ریزه‌هایی روی این قبور ریختند و اعتقاد داشته‌اند که این قبرها گور کافران است.

 

* متاسفانه هم اکنون هیچ اثری از ضریح و کتیبه نیست! خودِ ساختمان نیز به دلیل عدم رسیدگی و بی‌توجهی مسئولان و مردم بسیار آسیب دیده و در حال تخریب است.

 

منابع: قلم :: وبلاگ خبری آباده ::

» کتاب تاریخ و جغرافیای شهرستان آباده  از  سید عبدالرحیم شریف

» (الهام دهقان – آرزو کشاورز – شبنم فیروزی /  زیر نظر سازمان دانش آموزی)

شهرداران آباده از زمان تأسیس تاکنون

شهرداران قبل از انقلاب
میرزا حسن‌خان سلطانی رئیس بلدیه ۱۳۰۴
میرزا خلیل فرزانه
فتحعلی فانی
جلال فرزانه
قلی‌خان امامی
فتحعلی فانی
میر ممتاز
غلام‌رضا اردلان
محمدحسین سلطانی
علی‌محمد وجدی
جلال ظهیرامامی شهردار ۱۳۲۶
جلال علائی سرپرست ۱۳۳۲
جلال ظهیرامامی شهردار ۱۳۳۳
وکیلی سرپرست ۱۳۴۰
حسین هیبت‌الهی شهردار ۱۳۴۰
عباس داهی شهردار ۱۳۴۱/۴/۱۸
سید جلال یدالهی سرپرست ۱۳۴۷/۱۲/۲۵
محمدکاظم رضانیا شهردار ۱۳۴۸/۴/۱۰
سید جلال ید‌الهی سرپرست ۱۳۵۳/۳/۱۶
سید محمد ملکی شهردار ۱۳۵۳/۷/۱۰
علی فرزادنیا شهردار ۱۳۵۵/۹/۲۹

 

بلدیه آباده
بلدیه آباده

 

شهرداران بعد از انقلاب
مجید نیک‌کار شهردار ۱۳۵۸/۸/۳
رحمت‌ا… خسروی سرپرست  ۱۳۵۹/۹/۱۳
علی‌اصغر عزیزخانی  سرپرست  ۱۳۵۹/۷/۱۶
سهراب دانا  شهردار  ۱۳۶۱/۷/۱۲
محمدرضا آیرون  سرپرست  ۱۳۶۴/۴/۱
علی‌اصغر عزیزخانی  سرپرست  ۱۳۶۴/۷/۵
پرویز محتاج  شهردار  ۱۳۶۴/۱۰/۵
علی‌اصغر عزیزخانی  شهردار  ۱۳۶۵/۲/۱۱
محمدرضا آیرون  سرپرست  ۱۳۷۲/۴/۲۰
احمد تشکر  سرپرست  ۱۳۷۳/۲/۱۰
اسماعیل صالحی شهردار ۱۳۷۳/۵/۱۱
حسن لطفعلیان شهردار ۱۳۷۸/۳/۱
علی‌رضا تصدیقی شهردار ۱۳۸۵/۷/۱۷
مسعود زارعی شهردار
محمد نعمت‌الهی سرپرست
حیدر تصدیقی شهردار

 

 

منبع: وبلاگ خبری آباده

* تمام مطالب بالا از روابط عمومی شهرداری آباده استناد شده است.

در نهایت از روابط عمومی شهرداری آباده به خاطر همکاری که با من داشتند صمیمانه تشکر میکنم.

تاریخچه آوردن آب ماربر به آباده

لازم به ذکر است که مطالب زیر از کتاب ( تاریخ و جغرافیای شهرستان آباده تالیف سید عبدالرحیم شریف ) چاپ 1345 استخـــراج شـــده است. ذکـــر این مطــالب با ذکـر نـــام کتــاب و نویسنـده آن و نیــز وبلاگ خبری آباده بلامانع می‌باشد.

 

تاریخچه آوردن آب ماربر به آباده

وسعت شهرستان آباده که از بیست و چهار کیلومتر مربع متجاوز است شاید یک‌دهم آن به علت کم آبی زیر کشت قرار نمی گیرد. مدت‌هاست برای رفع این مضیقه مأمورینی از مرکز اعزام و مطالعاتی در این مورد بعمل آورده و بر طبق سوابق موجود در اداره فرمانداری آباده و استانداری فارس و وزارت کشور و سایر مراجع اظهارنظر نموده که تنها راه علاج این درد مهلک آوردن آب ماربر به این شهرستان می‌باشد.

 

موقعیت، فاصله، طرق و هزینه رسانیدن این آب و نتایج حاصله و استهلاک هزینه

الف: موقعیت

شهرستان آباده و بخش‌های تابعه در شمال کوه دنا و جلگه دنا هم در دامنه کوه مزبور واقع و در دامنه کوه دنا دهات و قراء سرسبز و خرمی است که آب آن از چشمه سارات جاریه مشروب می‌گردد.

جلگه دنا وسیله کوه دنا در جنوب و کوه غلطی (که قسمتی از آن خاکی و در تنگ آن تنگه‌های غلطی و کیفته می‌باشد) از سمت شمال محدود و محصور نموده است. این جلگه تقریباً به طول 36 کیلومتر و عرض 9 کیلومتر و به مساحت 324 کیلومتر مربع می‌باشد که از این مساحت 4 کیلومتر آن مربع آن مسطح و بقیه دامنه‌ایست. جلگه کاریزان در حد شمالی کوه غلطی و دهستان‌های حسن آباد و خسرو شیرین نیز در شمال کوه غلطی واقع است.
ب: رودخانه‌های جاریه از کوه دنا

  1. رودخانه ماربر
  2. رودخانه کنگان
  3. رود خانه پادنا

رودخانه ماربر

رود ماربر از دامنه کوه دنا در دامنه خطیر سوخته سرچشمه گرفته و در مسیر خود با آب‌های بری رود، آلمه، تاسک، جدول نو، ترسک، بهم پیوسته و بعد از طی 3 کیلومتر راه در محلی به نام تنگ شهید جاری (در تنگ شهید در زمان‌های قدیم سدی به ارتفای تقریبی 16 متر در جلو این رود ساخته که آب را برای شرب اراضی نامعلومی می‌برد و در نتیجه شکستن سد متروک شده) سپس از تنگ شهید گذشته و پس از طی 15 کیلومتر راه شیب‌دار آب مذکور به جلگه پادنا می‌رسد.

متخصصین مربوطه مقدار آب مزبور را در مواقع کمی آب 160 سنگ تخمین زده‌اند. بنا به مراتب مذکور به هیچ‌وجه نمی‌توان گفت که هدایت کردن آب ماربر به شهرستان آباده کوچک‌ترین لطمه‌ای به هیچ نقطه‌ای از ایران وارد نخواهد ساخت.

 

ج: فاصله طرق و هزینه آن

از آباده تا آب ماربر از طریق خسرو شیرین و حسن آباد و قریه شهید تقریباً 125 کیلومتر می‌باشد و مهندسین اعزامی از مرکز اظهارنظر نموده که برای رسانیدن این آب به آباده باید در شمال رودخانه مذکور سدی در نزدیکی قریه شهید احداث و وسیله حفر تونل آب را از کوه غلطی عبور داده و وارد جلگه زمان کاریز (حدود خسروشیرین) نموده و از آنجا به آباده رسانید و هزینه آن را حدود دویست و بیست میلیون ریال بر آورد نموده اند.

ولی پاره ای از مهندسین و مطلعین اظهارنظر نموده که می‌توان بدون حفر تونل آب را به طریق زیر به آباده رسانید.

۱- نزدیک کیفه که در دو  کیلومتری قریه شهید است از دو روزنه و شکافی که در کوه موجود است آب را عبور و به جلگه زمان کاریز رسانید.

۲- در تنگه شهید سدی احداث نمود و آب را از محل کوه غلطی که خاکی و نرم است و از سد تا بالای آن تقریباً بیش از هشتاد متر نمی‌گردد عبور داد.

۳- در تنگ خفر که منتهی‌الیه جلگه است سدی بست و آب را به جلگه زمان کاریز آورد.

 

با توجه به نظریات فوق و اینکه وسایل کار بمراتب فراهم‌تر از پیش است به احتمال قوی هزینه آن بمراتب کمتر از میزان مورد تشخیص خواهد بود.

 

د: نتایج حاصله و استهلاک هزینه

چنانچه آب مذکور به آباده برسد یقینا 180 تا 200 سنگ آب عاید و با احتساب به اینکه هر 5 سنگ آب 504 جریب زمین را مشروب خواهد نمود بنابراین 20160000 متر مربع زمین زیر کشت قرار خواهد گرفت. از طرفی با توجه به 125 کیلومتر عرض راه که هر دو طرف آن درخت کبوده ( سپیدار) غرس شود 500000 درخت بعد از 6 سال به ثمر خواهد رسید.

و می‌توان گفت که در ظرف ده سال کلیه هزینه‌ها از محل در آمد تأمین و مستهلک می‌گردد.

 

منبع : وبلاگ خبری آباده

تذکر : چون این کتاب در تاریخ ۱۳۴۵ به چاپ رسیده است ممکن است بعضی از اعداد مانند مساحت شهرستان و… صحیح نباشد.