نمایشگاه صنایع دستی، کاری از شرکت تعاونی مهبد هنر + تصاویر

اولین نمایشگاه آثار صنایع دستی هنرمندان شرکت تعاونی مهبد هنر آباده در محل سابق شرکت فرش آباده، از ۱۹ الی ۲۵ بهمن دایر گردیده است.

نمایشگاه مهبد هنر آباده - قلم وبلاگ خبری آباده

در این نمایشگاه بیش از ۳۰ نفر از هنرمندان و صنعتگران رشته‌های مختلف صنایع‌دستی تحت پوشش این شرکت، حضور دارند که آثار خود را در قالب:

ادامه خواندن “نمایشگاه صنایع دستی، کاری از شرکت تعاونی مهبد هنر + تصاویر”

هنر منبت كاری

كلمه ي منبت به معني كنده كاري روي چوب مي باشد و منبت كار كسي است كه روي چوب عمل كنده كاري را انجام مي دهد. اين فن ، سابقه اي بسيار طولاني دارد؛ تا حدي كه آغاز تاريخ منبت را مي توان به زماني نسبت داد كه انسان براي اولين بار با ابزارهاي تيز و برّنده آشنا و چوب را تراش داده است .

منبت كاري در ايران پيشينه اي بسيار طولاني دارد و يادگاري از دوران گذشته مي باشد كه براي رسيدن به مراحل فعلي راهـي بس طولاني را پيموده است و شـايد بتوان گفت كه تاريخ منبت كـاري در ايران به زماني مي رسد كه ايرانيان با مصارف گوناگون چوب آشنا شدند ؛ و با اين توضيح در واقع نمي توان  تاريخ منبت كاري را جدا از تاريخ استفاده چوب دانست. هنر منبت کاری    آباده

باستان شناسان و مورخان تاريخ ، استفاده از چوب براي ساخت خانه ها را در ايران مربوط  به 4200 سال پيش از ميلاد مسيح دانسته اند كه مقارن با عصر حجر و دوراني كه بومي ها قبل از مهاجرت آريايي ها در ايرن زندگي مي كردند، مي دانند.

قطعات چوبي در يكي از مقبره هاي شهرستان فسا، در استان فارس، به دست آمده كه مربوط به 5000 سال قبل بوده و نشان دهنده ي اين است كه ايرانيان باستان از چوب براي ساخت ابزارهاي مختلف استفاده مي كرده اند.

استفاده از چوب در زمانهاي  مختلف در ايران مرسوم بوده و در كشاورزي ، خانه سازي و همچنين ساخت آلات و ابراز استفاده مي شده است. از ظهور سلجوقيان تدريجاً استفاده از چوب شكل عوض كرده و كنده كاري روي چوب مرسوم شده كه متأسفانه نمونه هاي چنداني از هنر صنعت چوب ِ در اين دوره در دست نيست؛ ولي با توجه به دو قطعه از يك منبر ساخته ي قرن 12 ميلادي كه مربوط به اواخر دوره ي سلجوقيان است و هم  اينك در موزه  نگهداري مي شود ، درمي يابيم كه تزئين چوب با گل و بوته هاي برجسته و فرو رفته (شبيه به منبت امروزي) رواج داشته است. آثار صنعت منبت  كاري در دوره ي چنگيز و تيمور نسبتاً بيشتر است و نقوش ايراني و طرح هاي چيني فراواني به چشم مي خورد، از آثار اين دوره مي توان منبر مسجد نائين به تاريخ سال 711 هجري قمري و مرقد حضرت عبدالعظيم در شهرري  را نام برد كه   با اشكال هندسي و برگ هاي مدور تزئين شده است .

در عصر تيموريان شيوه ي منبت كاران دوره ي مغول ها ادامه يافت و از نمونه هاي خوب اين دوره ” دو لنگه ي در ” متعلق به نيمه هاي دوم قرن پانزدهم ميلادي (قرن 9 هجري قمري) است كه در موزه متروپوليتن نگاهداري مي شود. رُويه ي اين دولنگه در، به قطعات مربع تقسيم و داخل هر كدام نيز تقسيمات ديگري شده و تزئينات آن عبارت است از اشكال هندسي و برگهاي ظريفي كه معمولاً تذهيب كاران دوره تيموري از آنها استفاده مي كردند. در دوره ي زنديه و قاجار، منبت كاري رو به انحطاط رفت و ساختن درهاي منبت و قطعات بزرگ ، جاي خود را به قطعات كوچكتر مانند رحل قرآن و قاب آئينه داد.

به طور كلي آثار معتبري از گذشتگان در دست نيست و علت آن امر را مي توان عمر كوتاه چوب كه به مرور از بين مي رود و همچنين عدم نگهداري درست وسايل چوبي به دليل نبود مواد و وسايل حفاظتي (مانند لاكها و رنگهايي كه امروزه استفاده مي شود) دانست. ولي با اين حال ، آثار نسبتاً قديمي از منبت كاري در كشور ما به جاي مانده كه بيشتر بر روي در مقبره ها، منابر و در مساجد انجام شده و دليل سالم ماندن آن نيز به خاطر احترام مذهبي مردم به اين اماكن مي باشد كه قدمت بعضي از آنها به 1000 سال هم مي رسد.

در حال حاضر منبت كاري در گوشه و كنار ايران رواج دارد و مي توان گفت كه در شهرهاي تهران، اصفهان، شيراز، آباده، شاهرود و … نسبتاً منبت كاري بيشتر انجام مي شود. طرح هاي اصيل ايراني شامل اسليمي ها، ختايي، گل و بوته، گل و مرغ و … مي باشد كه تدريجاً انواع طرح هاي خارجي مانند گوشواره اي، فرشته اي و … جاي آن ها را مي گيرند.

باستان شناسان و مورخان ، تاريخ استفاده از چوب براي ساخت خانه ها در ايران را مربوط  به 4200 سال پيش از ميلاد مسيح دانسته اند كه مقارن با عصر حجر است يعني زماني كه بومي ها قبل از مهاجرت آريايي ها در ايران زندگي مي كردند .

منبع : هنر های چوبی

منبت کاری

منبت‌کاري، در استان فارس بيشتر در شهرهاى شيراز و آباده رواج  دارد. هرچندمنبت    قلم :: وبلاگ خبری آباده :: شهرت آباده بيشتر است و هنرمندان بى‌شمارى در خدمت    اين هنر و صنعت بوده‌اند. تا سال ۱۳۱۵ شمسى آثار متنوع منبت در فارس توليد مى‌شد. اشيايى مانند ضريح چوبى و در ِبقاع متبرکه، قاب آينه در اندازه‌هاى مختلف از جيبى تا بزرگ، تخته ريسمان (به جاى قرقره ريسمان)، جعبه لوازم آرايش، جعبه جواهر، مجرى (جعبه‌اى کوچک)، سوزن‌دان، قلم‌دان، چوب‌ سيگار، چوب چپق، انواع قاشق، تخته نرد، تخته حنابندي، پارو، ميانه قليان، سيني، بشقاب، کاسه، کاسه تار و کمانچه و کشکول و …

امروزه توليدات منبت شامل موارد زير است:

آجيل‌خوري، قاب عکس، جاى لوازم‌التحرير، سينى (به تعداد بسيار ناچيز)، بشقاب (به تعداد بسيار ناچيز)، تُنگ (به تعداد بسيار ناچيز، قوطى سيگار، جعبه شيرينى‌خوري، جعبه قاشق و چنگال، جعبه آرايش، جاى دستمال کاغذي، جاى کاغذ يادداشت و قلمدان (به تعداد بسيار ناچيز) و …

در موزه‌هاى جهان نيز از آثار منبت هنرمندان و استادان فارس وجود دارد که گرچه نام و تاريخى بر روى آنها مشاهده نمى‌شود، اما تعلق آنها به هنر فارس قطعى است. در اين ميان قاشق‌هاى شربت‌خورى آباده از اهميت خاصى برخوردار است که اوج هنر منبت را در اشياى کوچک به نمايش مى‌گذارد.

کهن‌ترين اثرهاى منبت فارس

از آنجا که چوب به دليل عدم مقاومت در برابر زمان، زود پوسيده مى‌شود، در تمام ايران اثرى کهن‌تر از سده چهارم وجود ندارد و اين آثار در مساجد، حسينيه‌ها و بقاع متبرکه باقى مانده است. کهن‌ترين آثار موجود در فارس عبارتند از: صندوق منبت بقعه متبرکه سيد ميرمحمد (ع) در شيراز که از سده هفتم هـ.ق به جاى مانده است و از نادرترين آثار هنرى فارس است که در جريان هجوم‌ها و جنگ‌ها، سالم مانده، منبر مسجد جامع سوريان از شهرستان بوانات که از سال ۷۷۱ هـ.ق باقى است و در موزه ملى ايران نگه‌دارى مى‌شود، منبر مسجد جامع اقليد با کتيبه چوبى سردر آن به تاريخ ربيع‌الاول ۸۴۹ هـ.ق و در منبت با تاريخ ۱۰۰۸ هـ.ق و دو ضريح امامزاده حمزه روستاى بزم شهرستان بوانات که از دوره شاه عباس اول يعنى حدود ۱۰۰۷ هـ.ق بر جاى مانده است.

انواع طرح منبت

طرح‌هاى منبت بى‌شمار است اما متداول‌ترين آنها شامل طرح‌هاى اسليمى لچک براى گوشه‌ها، اسليمى حاشيه، گل سرخي، گل نرگس، توأم، گل مينا، بُته فندقي، گل، گل و مرغ، کتيبه، جعبه دستمال کاغذي، صورت پادشاهان، تخت‌جمشيد و ديس و سينى و طرح دسته‌هاى قاشق است.

استادان و هنرمندان منبت‌کار فارس

استاد آقا شيخ، استاد ميرزا آقا شيخ، استاد محمد آقا شيخ، حسين آقا شيخ، آقاجاني، استاد مشهدى آقا، کربلايى عباس قاشق‌تراش، حبيب قاشق‌تراش، آقا على اکبر قاشق‌تراش از دوره قاجار و استاد احمد صنيعي، استاد شکراله زائر پور، استاد جلال برومند، استاد احمد امامي، استاد فتح‌الله حق‌شناس، استاد حبيب‌الله زائر پور، استاد عبدالله صنيعي، استاد فتح‌الله صنيعي، استاد حسين صنيعى و استاد حسين قاشق‌تراش (منبتي) از دورهٔ پهلوى اول، استاد خليل امامي، استاد على امامي، استاد جواد صنيعي، استاد ميرزا نعيم مشرفى در دوره پهلوى دوّم و نيز استادان برجسته معاصر در منبت آباده؛ محمدطاهر امامي، على‌اصغر صنيعى آباده‌اى و بهرام منبتى که به کارهاى هنرى بسيار ارزشمند اشتغال داشته‌اند.

منبع : پرتال اینترنتی آفتاب

صنایع دستی آباده

برداشت از کتاب بازیهای محلی آباده، نوشته جمشید صداقت‌کیش

از صنایع دستی آباده ابتدا از منبت کاری باید نام برد که شهرت خاص و عام دارد و در تمام کتاب‌های سیاحان ثبت شده است، به ویژه قاشق‌های شربت‌خوری که شهرت جهانی دارد و هیچ موزه یا کلکسیون چوبی وجود ندارد که از قاشق شربت‌خوری آباده در آن وجود نداشته باشد. متأسفانه هنر قاشق سازی اینک از بین رفته و در سایر رشته‌های منبت از جمله کاسه، بشقاب، دیس و سینی، تخته نرد، قاب عکس و… جای آن را گرفته است و باز شهرت برخی از این محصولات عالم‌گیر است و هنرمندان آن قابل ستایش و عزیز.

از صنایع دیگر آباده ملکی دوزی و گیوه دوزی است که اینک جنبه هنر تزیینی آن نسبت به صنعت بیشتر شده و نیز از شهرت زیادی برخوردار است.

از صنایع دیگری که امروزه بازارهای جهان به نام آباده می‌شناسد (فرش آباده) است که حدود ۲۰ سال است در بازارهای جهان با طرح و رنگ خاص عرضه می‌شود و نشانگر (فرش آباده) می‌باشد و بازارهای اروپا و آمریکا و حتی آفریقا را قبضه کرده است و بنابراین هیچ کتابی و کاتالوگی که درباره فرش ایران که در بیست سال اخیر نوشته شده نمی‌توانید بیابید که بحثی از فرش تجارتی آباده نکرده باشد و طرحی از نمونه های آن ارایه نداده باشد.