• ads

آباده : شهر و شهرستانی در استان فارس

شهر آباده: این شهر مرکز شهرستان آباده است و با ۲۴۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا در ۳۱و`۱۰ عرض شمالی و ۵۲ و ۳۵′ طول شرقی قرار دارد. گاهی به سبب آنکه با آباده طشک که در حومه نیریز است، استباه نشود، از این شهر با نام آباده اقلید یاد می کنند.

سیمای طبیعی: آباده در یک جلگه میان کوهی کم عرض، در میان رشته‌های انتهایی زاگرس جنوبی، واقع شده است. این جلگه میان کوهی در امتداد کوه های زاگرس که از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده است، قرار دارد و شاه‌راه بزرگ اصفهان – شیراز در فاصله بین آباده و ده بید، از طول این دره و شهر آباده می گذرد. فاصله آباده تا اصفهان ۲۱۰ کمـ‌، و تا شیراز ۲۸۷ کمـ است. شهر آباده که در حد فاصل کوهپایه‌های شرقی زاگرس و کویر بزرگ داخلی ایران واقع شده، آب و هوای اقلیم‌های نیمه بیابانی و کوهستانی را در خود جمع کرده است، به این معنی که زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل دارد. میانگین دما در سردترین ماه ۲ درجه و در گرم‌ترین ماه آن در حدود ۲۳ درجه سانتی‌گراد است. باران سالانه‌ی آن ناچیز، و کمی بیشتر از مناطق خشک داخلی است. و در طول ۱۰ سال اندازه گیری، متوسط باران آن در سال، ۱۶۰ میلی متر به ثبت رسیده است؛ در طول پاییز و زمستان برف نیز می بارد. منابع شهر آباده بسیار اندک است و آب مشروب شهر از قنات ها تامین می شود و اهالی در تابستان ها با کمبود آب روبرو هستند.

سابقه تاریخی: در کتاب‌های جغرافیایی قدیم مشخصا از آباده اقلید نامی به میان نیامده است، اما در سده ۴ق/۱۰م از (آباده و بردنکان و چاهک، شهرک هایی میان اصطخر و کرمان)، و در سده ۶ق/۱۲م از شهرک آباده و قلعه آباده یاد شده است. فرهنگ جغرافیایی ایران بنای این شهر را در اواخر سده ۱۲ق/ ۱۸م، به دست طوایف گرجه ای (گرجی) و پرندی اصفهان به امر کریمخان زند دانسته، و یادآور شده که نام آباده در این زمان به این شهر داده شده است. ماخذ آنچه در فرهنگ جغرافیایی ایران آمده است، معلوم نیست، ولی مسلما اطلاق نام آباده به این شهر قدیمی‌تر از زمان کریمخان است. قدیمی‌ترین ماخذی که در آن مشخصا از آباده نامی به میان آمده، نزهة القلوب حمدالله مستوفی(سده ۸ق/۱۴م) است. در این زمان آباده روستایی بیش نبوده است. …

لطفا برای خواندن تمام مطالب، به ادامه مطلب رجوع کنید:

ادامه مطلب را بخوانید »

آموزشگاه موسیقی مهرورزان در پاییز ۱۳۸۱ توسط آقای حسین یزدانپناه کار خود را آغاز نمود.

موسیقی کلاسیک (ویلن کلاسیک – پیانو – گیتار کلاسیک) ، موسیقی کودکان (ارف) ، موسیقی پاپ (گیتار پاپ – ارگ – ویلن) ، موسیقی سنتی( تار – سه تار – سنتور – کمنچه – نی – دف – تمبک – آواز)؛ تئوری موسیقی، سلفژ ۱، هارمونی ۲، ریتم خوانی، مبانی کلی موسیقی ایرانی و غربی از ساز ها و مباحثی هستند که در آموزشگاه موسیقی مهرورزان به هنرجویان علاقه مند آموزش داده  می شوند.
مدرسان این آموزشگاه از اساتید مجرب آباده و اصفهان هستند، آقایان :

مهدی فروردین(تار و سه تار) – حمید پرهیزگار(سنتور) – محمد حسین جعفر پور (گیتار کلاسیک) – علی زارعی (گیتار پاپ) – فرشید جعفری (دف) – محمد حسین یزدانپناه (تمبک) – حسین یزدانپناه (نی) – علی امیدپناه (تمبک) – جعفر مقامی (آواز) – محسن محمودی (جاز و پرکاشن) – محمد حسین محمودی (کیبورد) – نادر قهرمانی (ویلن) – علی کرمی (پیانو، کیبورد و سنتور) – رامین کرمی (ارف) – جلال رمضانی (دف و تمبک) – احسان حسینی (کمانچه)
فارغ التحصیلان این آموزشگاه در رشته های مختلفی بوده اند که به اساتید کشوری در رده های بالاتر معرفی شده اند.
از ۱۲ آذر (۱۳۸۷) حدودا ۷۰ نفر از هنرجویان برتر با ساز های مختلف و در سبک های کلاسیک، پاپ، سنتی و مقامی به اجرای کنسرت* می پردازند. آهنگ های این کنسرت توسط اساتید کلاس ها ساخته و تنظیم شده اند.
آموزشگاه موسیقی مهرورزان تا به حال در ۳ دوره جشنواره موسیقی استان فارس به اجرای کنسرت پرداخته است. این آموزشگاه همچنین قصد دارد در اردیبهشت ۱۳۸۸ به اجرای کنسرت موسیقی اصیل در آباده و دیگر شهرهای ایران بپردازد.
کنسرت های این آموزشگاه با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و شورای اسلامی شهر آباده برگزار میشوند.

عکس های این کنسرت  را می توانید در زیر ببینید.(برای دیدن عکس ها در اندازه بزرگتر روی آنها کلیک کنید)

۱- مبانی موسیقی را سلفژ (solfeggio) می‌گویند. آموزش بنیاد موسیقی در دو جنبه نظری و عملی (
سرایش و تربیت شنوایی و نت نویسی) صورت می گیرد.
۲- هارمونی دانشی است برای چند بخشی کردن موسیقی بر پایه خصوصیتهای آکوردها و شایستگی
وصلشان به یکدیگر به قصد ساختن ملودیهای زیبا.

تهیه کننده و ارسال مطلب : امیر خلیلی

اولین زورخانه در آباده
درباره تاریخچه اولین زورخانه در آباده اطلاع دقیقی در دست نیست در این باره ما فقط اطلاعات شفاهی سالخوردگان را داریم و اطلاعات نوشتاری در دست نیست. بنابراین به درستی مشخص نیست ؛ اولین زورخانه در چه زمانی تاسیس و احداث شده است.

زورخانه وهب کبابی :
قدیمی ترین زورخانه توسط وهب کبابی اداره می شده ، که در زمان خود به نام زورخانه معروف بوده است . محل این زورخانه در پشت حسینیه آباده و در مجاورت مغازه کبابی وهب بوده .عده ای معتقدند که این زورخانه جزء تاسیسات کریم خان زند بوده که شاه اسماعیل سوم دستور ساخت آن را داده اما آنچه که معلوم است این زورخانه در حدود سال ۱۳۲۰ بازسازی شده و سپس آغاز به کار نموده است و مدیریت آن را وهب به عهده می گیرد.
زورخانه وهب به صورت یک برج با سقف ضربی گنبدی و دارای سه در بوده و تاسیسات دیگری نداشته اما هر سه در آن به نحوی کوتاه بوده که باید یک کودک ۱۰ ساله خم شده و وارد زورخانه شود البته در گذشته ای نه چندان دور درهای خانه ها و اتاق ها باید کوتاه ساخته می شد که با ورود به خانه و اتاق تعظیم نمایند. و به اتاق سلام کنند حتی اگر کسی در خانه نباشد و مسلم است که گود زورخانه که با نام حضرت علی (ع) توأم است مقدس می باشد و درِ آن نیز باید کوتاه باشد .

زورخانه مشهدی عبد الله نخود بریز :
پس از در هم کوبیده شدن زورخانه وهب کبابی مشهدی عبد الله نخود بریز زورخانه ای را در خانه خود که در قلعه کهنه بود ساخت اما پس از مدتی دوام نیاورد و منحل شد.

زورخانه پادگان ارتش :
در سال ۱۳۲۷ پادگانی در قلعه ای که در ابتدای خیابان استقلال کنونی قرار داشت استقرار یافت و زورخانه ای در آن احداث شد که ویژه سربازان بود . در سال ۱۳۲۸ جشنی را در پادگان ترتیب دادند که باستانی کاران در آن ورزش می کردند که ورود برای عموم مردم جهت تماشای عملیات ورزشکاران آزاد بود.

زور خانه بیژن :
پس از انحلال زورخانه ارتش چون گود زورخانه در این قلعه آماده بود عده ای از باستانی کاران آباده در سال ۱۳۲۹ با گرد همایی خود سعی کردند که از این زورخانه استفاده کنند لذا یک نفر مرشد را از اصفهان استخدام کردند و هر روز مشغول ورزش می شدند.
یکی از ورزشکاران این گروه به نام حاجی خان عبد اللهی به همت خود زورخانه ای به سبک جدید و بر اساس آیین نامه جدید باشگاه های ورزشی ایران برپا نمود. در تاریخ ۲۰ اردیبهشت ۱۳۳۰ خورشیدی پروانه رسمی این ورزشگاه از طرف اداره کل آموزش و پرورش فارس به نام وی صادر شد و تابلوی بسیار زیبایی با خط زیبا
( زورخانه بیژن ) با شعر زیر جلب توجه می کرد :
بیا قوی شو اگر عزم زندگی داری             که در نظام طبیعت ضعیف پامال است
محل این زورخانه در قسمتی از اداره ثبت آباده قرار داشت که باگسترش میدان ولی عصر جزء میدان شده است.
زورخانه بیژن طی ۸ ماه اولیه تأسیس خود ۱۰۰ نفر عضو داشت، ضمن آنکه در گوشه آن هالتری قرار داشت که وزنه های آن از دو سنگ کروی تشکیل شده بود. چون اعضای زورخانه بیژن برای اولین بار در استادیم آن زمان محل کنونی دبیرستان اقبال لاهوری و دبستان ابوطالب عملیات باستانی کاری و نمایشی انجام می دادند تأثیر آن در نسل نوجوان بسیار  زیاد بود؛ به طریقی که سه گود زورخانه را در نقاط مختلف آباده در فضای باز از جمله در تپه ای در قلعه کهنه حفر و عملیات باستانی را با مرشد ویژه ای حداقل برای چند ماهی ادامه می دانند.
زورخانه بیژن بیش از ۵ یا ۶ سال فعالیت نداشت و ساختمان آن بر اثر احداث میدان ولی عصر در سال ۱۳۴۴ تخریب شد.

زورخانه دنا :
زورخانه دیگری تحت عنوان دنا در حدود سال ۱۳۴۰ در نزدیکی دبستان قشقایی در خیابان شهید کلانتری تأسیس و آغاز به کار میکند . این زورخانه زمان زیادی تنها زورخانه شهر  و مورد علاقه باستانی کاران مخابرات بود. این زورخانه ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍پس ازمدتی فعالیت منحل می شود و مجددا این زورخانه به همت پهلوان اکبر خیامی تأسیس می یابد.
تا این مقطع معمولا زورخانه ها در روز های ورزش در ملا عام عملیات ورزش باستانی را انجام می دادند اما زورخانه دنا برای اولین بار در سال ۱۳۴۸ تولد پوریای ولی را جشن گرفت.
با شروع انقلاب این باشگاه مدتی تعطیل شد تا سال ۱۳۶۲ که یکی از نهاد های انقلابی در راستای ورزش باستانی چند ورزشکار را معرفی کرد که از صبح تا عصر در اختیار آنان و شب در اختیار ورزشکاران عمومی قرار گرفت.

منبع : قلم :: وبلاگ خبری آباده ::(الهام دهقان-آرزو کشاورز-شبنم فیروزی. زیر نظر سازمان دانش
آموزی ) با اندکی تصرف

در این رابطه مقاله پهلوانان آباده را نیز در وبلاگ قلم بخوانید.

لینک های مفید:
تاریخچه زورخانه در ایران

مقاله زیر به استناد از  کتاب تاریخ و جغرافیای شهرستان آباده تالیف سید عبدالرحیم شریف نوشته شده است .
امیدوارم این مقاله باعث رفع ابهامات شده و به شایعات پاسخ دهد.

خواهش می کنم مقاله را بدون تعصب بخوانید .

شهرستان آباده و بخش های تابع آن

شهرستان آباده و بخش های تابع آن یکی از شهرستان های وسیع استان فارس و فلات مرتفعی است که در شمال شیراز و در سر راه اصفهان به شیراز و یزد قرار گرفته و خاک آن از ایزدخواست (که در ۶۰ کیلومتری شهرضا یعنی از کیلومتر ۱۳۸ راه اصفهان به شیراز) شروع و به کیلومتر ۲۵۲ ختم می شود.
شهرستان شهرضا و یزد در حد شمال و شهرستان سمیرم بالا در حد باختر و نیریز و بخش های تابعه شیراز در ضلع جنوب و جنوب باختری این شهرستان قرار دارد.
در زمان ساسانیان آباده و توابع آن جزء کوره،  استخر و بعد از تسلط عرب (که فارس استقلال از دست رفته خود را بازگردانید) جزء فارس خاص محسوب و در تقسیمات اولیه مملکتی نیز به صورت شهرستان و مرکز فرمانداری در آمد. در تقسیمات اخیر (مرداد ۱۳۴۴) نیز بعد از شیراز دومین شهرستان فارس قلمداد و به چهار بخش منقسم گردیده :

۱- بخش مرکزی مشتمل بر شهر آباده و  دهات و دهستان های حومه آن
۲-بخش بوانات مشتمل بر بوانات و سرچهان و قنقری بالا و قنقری پایین
۳- بخش ابرقو مشتمل بر ابرقو و دهات حومه
۴- بخش اقلید مشتمل بر اقلید و سرحد چهاردانگه

تا اینجا کاملا مشخص است که شهرستان اقلید از توابع آباده و جزء یکی از بخش های آن بوده است . اما گاه ما با تلفظ آباده ی اقلید برخورد می کنیم که ممکن است این طور برداشت شود که آباده از توابع اقلید بوده است برای حل این مسئله اجازه دهید این لغت را در لغت نامه دهخدا جستجو کنیم در این لغت نامه برای واژه آباده ی اقلید این چنین آمده است :

بخشی از شهرستان آباده است و آن را به مناسبت یکی از قرای آن که اقلید نام دارد آباده اقلید خوانند تا از آباده طشک ممتاز باشد. این بخش از طرف شمال و مشرق به ابرقوه (ابرکوه ) و توابع اصفهان و ازجنوب بقونقری و از مغرب بچهاردانگه و شش ناحیه پیوستگی دارد، طول آن ۱۴۴ هزار و عرض آن ۱۵ هزار گز و مشتمل بر سی واند قریه یا دیه آباد است . هوای آن مایل بسردی و جمعیت آن ۴۰۰۰۰ تن و مرکز آن شهر آباده است .

همچنین واژه آباده در لغت نامه دهخدا این چنین آمده است:

سه محل است در فارس . یکی شهرستان آباده که مشتمل بر هفت بخش یا بلوک است . آباده ٔ اقلید، مرغاب ، مرودشت ، مایین ، رامجرد، بیضاء و ایرج . دیگر مرکز آباده ٔ اقلید و آن شهرکی است در راه اصفهان و شیراز میان جنّت آباد و خان درویش ، فاصله ٔ آن تا تهران ۶۱۷۷۰۰ گز و تا شیراز ۴۴ فرسخ است . پستخانه و تلگرافخانه دارد، جمعیت آن ۵۰۰۰ تن و منبت کاری و گیوه ٔ آن بخوبی معروف است . دیگر مرکز آباده ٔ طشک و آن قصبه ای است در مشرق شیراز بفاصله ٔ ۲۳ فرسخ و دارای ۲۵۰ خانوار.

پس آباده اقلید به این دلیل به کار برده می شده که از آباده طشک جدا شود. و به هیچ وجه به معنی این که آباده تابعی از اقلید باشد نیست و نبوده است.

عکس زیر نقشه شهرستان آباده در سال ۱۳۴۵ را نشان می دهد :

قسمت پنجم :  کاروانسرا و قلعه ایزدخواست

:. قسمت اول |  قسمت دوم |  قسمت سوم | قسمت چهارم .:

کاروانسرای ایزدخواست :
این کاروانسرا در شمال شرقی رودخانه ایزدخواست بنا شده است و می گویند یکی از ۹۹۹ کاروانسرایی است که شاه عباس صفوی در دوران تبعیدش بنا کرده است. این کاروانسرا از لحاظ زیبایی و استحکام و وسعت یکی از کاروانسرا های نمونه در نوع و زمان خود می باشد.( طول هر ضلع کاروانسرا ۳۵ متر است ).
این بنا در زمینی به مساحت ۴۰۰۰ متر واقع شده است . در ردیف جلو در اطراف حیاط در ضلع های شمالی و شرقی و همچنین جنوبی ۲۰ باب اتاق در ابعاد ۳×۳ متر واقع شده است که هر اتاق دارای ایوانی به مساحت ۷/۵ متر می باشد.
در پشت این اتاق ها و ایوان ها ، انبار ها و طویله های وسیع ساخته شده است که تعداد آن ها به هشت باب می رسد . درب کاروانسرا در وسط ضلع جنوبی قرار دارد و دارای سرسرایی به بلندی۱۰ مترمی باشد . در طبقه دوم بالای سرسرا یک ساختمان شامل تالار و چند اتاق دیگر ساخته شده است که در پشت نمای سر در ورودی قرار گرفته است و در ایوان در طرفین آن می باشد .راه ورود به طبقه بالا از طریق پله های سمت چپ و راست درب ورودی است.
در قسمت جنوبی کاروانسرا یک ردیف اتاق های کوچک دیده می شود و در طرفین ضلع غربی داخل کاروانسرا  سه اتاق با سردر وجود دارد . این کاروانسرا با وجود اینکه در مجاورت رودخانه بنا شده است ولی خود دارای چاه آب ، حمام و دستشویی بوده و به احتمال زیاد از بعضی اتاقها به عنوان مغازه استفاده می شده است. کف حیاط و ساختمان از شمال به جنوب در عمق زمین کول های سفالی تعبیه شده که احتمالا کانال زه کشی یا قناتی بوده است.  کف اتاق ها و ایوان ها ۷۰ سانتی متر بالاتر از حیاط می باشد و کف آنها و همچنین دور تادور حیاط با آجر فرش شده است .
روی  بام کاروانسرا در سال های اخیر کاهگل کرده اند و برای نگهداری و حفظ آن در ضلع شمال غربی دو دیوار ستونی محکم ساخته اند تا در مقابل ترک خوردگی و نشت ،این قسمت را محافظت نماید . مصالح این ساختمان در ‍ پی ها  سنگ ،خاک رس ، آهک و دیگر قسمت ها از آجر  استفاده شده است.
ملات آن خاک ، گچ و سقف ها با آجر طاق زده شده است و دور تا دور دیوار بام ،دیواری به ارتفاع یک متر کشیده اند.زمین این بنا و گل مصرفی آن را شاه عباس صفوی از زمین دار های اطراف خریداری و بنا نموده است. بالای سردر کاروانسرا کتیبه کاشی کاری شده ای با زمینه آبی رنگ وجود دارد .که سمت شمالی سرسرا در اثر مرور زمان و باد و باران فرسوده شده و قسمت هایی از آن فرو ریخته  و روی آن را گچ مالیده اند. اما قسمت جنوبی سالم است و متن زیر روی آن نوشته شده است :
«قَالَ الله تَبارکْ و تَعالی و لایَةِ علی اَبی طالِب حِصْنی مَن دَخَلَ النار. فی اَیامِ الدُولةِ السُلطانِ الاعظَم وَ الخاقانِ الامر روحُ المُعَظم الامه الِاسلامی. کَلْبِ آستانِ عَلی ابی طالبُ عباس الحَسَنی المُوسی الصفوی خَلد اله مَعالی مَکانه»
از این متن یقین می گردد که این کاروانسرا به دستور شاه عباس صفوی ساخته شده است. از آنچه منقول است در شبی نادر شاه در قلعه ایزدخواست مهمان حاج محمد سعید بوده است و لشکریان او در این کاروانسرا سکونت کرده بودند ، بارش برف شروع شده و هوا سرد می شود که لشکریان نادر شاه درب های کاروانسرا را خارج کرده و می سوزانند و بعد ها درب دروازه پایینی قلعه را نصب می کنند.
از این کاروانسرا در سال های ۱۲۵۰ تا ۱۳۲۴ شمسی به عنوان پاسگاه و ژاندارمری استفاده می شده است و پس از آن زیر نظز اداره اوقاف آباده بوده است . که در آن زمان حیاط این کاروانسرا آسفالت شده و به عنوان زمین فوتبال و ورزشی مورد استفاده قرار گرفته بوده و در آن زمان خسارت ها و زیان هایی به این محل وارد شده است . در حال حاضر این بنا زیر نظر میراث فرهنگی می باشد و راهنمایی نیز برای آن در نظر گرفته شده است.

قلعه ایزدخواست:
این قلعه بر بالای تپه مرتفعی بر فراز دره تنگی قرار دارد و درب ورودی قلعه در ضلع جنوبی آن واقع و تنها راه ورود به درون آن به وسیله پل متحرکی که در جلو قلعه نصب شده است بوده  . این پل برای منع از ورود اغیار به درون قلعه متحرک بوده اما در زمان حاضر این پل ثابت است.

درون قلعه داری خانه های کوچک و کوچه های پر پیچ و خمی است که اغلب کوچه ها مسقف و تمام ساختمان های آن تو در تو و با خشت های چهار گوشی که به خشت گبری معروف هستند ساخته شده است.
در قسمت خاوری قلعه مسجد کوچکی موجود است که در آن منبری نصب شده  .( این مسجد قبلا آتشکده بوده است . ) به طوری که سکنه اظهار می کنند این مسجد دارای ایوانی در قسمت خاوری بوده که در نتیجه زلزله همراه با بدنه خاوری قلعه به دره سقوط نموده و پس از آن یکی از بانوان محل وسیله احداث دیوار، بدنه مسجد را محصور نموده است. اهالی این منطقه اعتقاد دارند که امام حسن (ع) در این مسجد نماز خوانده اند.

منبع : قلم :: وبلاگ خبری آباده ::(الهام دهقان-آرزو کشاورز-شبنم فیروزی. زیر نظر سازمان دانش آموزی )

مرتبط :

نگاهی به قلعه ای ۲۰۰۰ ساله : قلعه ایزد خواست

‍فید RSS چیست ؟

• rss

• ads

• ads