منبت کاری

منبت‌کاري، در استان فارس بيشتر در شهرهاى شيراز و آباده رواج  دارد. هرچندمنبت    قلم :: وبلاگ خبری آباده :: شهرت آباده بيشتر است و هنرمندان بى‌شمارى در خدمت    اين هنر و صنعت بوده‌اند. تا سال ۱۳۱۵ شمسى آثار متنوع منبت در فارس توليد مى‌شد. اشيايى مانند ضريح چوبى و در ِبقاع متبرکه، قاب آينه در اندازه‌هاى مختلف از جيبى تا بزرگ، تخته ريسمان (به جاى قرقره ريسمان)، جعبه لوازم آرايش، جعبه جواهر، مجرى (جعبه‌اى کوچک)، سوزن‌دان، قلم‌دان، چوب‌ سيگار، چوب چپق، انواع قاشق، تخته نرد، تخته حنابندي، پارو، ميانه قليان، سيني، بشقاب، کاسه، کاسه تار و کمانچه و کشکول و …

امروزه توليدات منبت شامل موارد زير است:

آجيل‌خوري، قاب عکس، جاى لوازم‌التحرير، سينى (به تعداد بسيار ناچيز)، بشقاب (به تعداد بسيار ناچيز)، تُنگ (به تعداد بسيار ناچيز، قوطى سيگار، جعبه شيرينى‌خوري، جعبه قاشق و چنگال، جعبه آرايش، جاى دستمال کاغذي، جاى کاغذ يادداشت و قلمدان (به تعداد بسيار ناچيز) و …

در موزه‌هاى جهان نيز از آثار منبت هنرمندان و استادان فارس وجود دارد که گرچه نام و تاريخى بر روى آنها مشاهده نمى‌شود، اما تعلق آنها به هنر فارس قطعى است. در اين ميان قاشق‌هاى شربت‌خورى آباده از اهميت خاصى برخوردار است که اوج هنر منبت را در اشياى کوچک به نمايش مى‌گذارد.

کهن‌ترين اثرهاى منبت فارس

از آنجا که چوب به دليل عدم مقاومت در برابر زمان، زود پوسيده مى‌شود، در تمام ايران اثرى کهن‌تر از سده چهارم وجود ندارد و اين آثار در مساجد، حسينيه‌ها و بقاع متبرکه باقى مانده است. کهن‌ترين آثار موجود در فارس عبارتند از: صندوق منبت بقعه متبرکه سيد ميرمحمد (ع) در شيراز که از سده هفتم هـ.ق به جاى مانده است و از نادرترين آثار هنرى فارس است که در جريان هجوم‌ها و جنگ‌ها، سالم مانده، منبر مسجد جامع سوريان از شهرستان بوانات که از سال ۷۷۱ هـ.ق باقى است و در موزه ملى ايران نگه‌دارى مى‌شود، منبر مسجد جامع اقليد با کتيبه چوبى سردر آن به تاريخ ربيع‌الاول ۸۴۹ هـ.ق و در منبت با تاريخ ۱۰۰۸ هـ.ق و دو ضريح امامزاده حمزه روستاى بزم شهرستان بوانات که از دوره شاه عباس اول يعنى حدود ۱۰۰۷ هـ.ق بر جاى مانده است.

انواع طرح منبت

طرح‌هاى منبت بى‌شمار است اما متداول‌ترين آنها شامل طرح‌هاى اسليمى لچک براى گوشه‌ها، اسليمى حاشيه، گل سرخي، گل نرگس، توأم، گل مينا، بُته فندقي، گل، گل و مرغ، کتيبه، جعبه دستمال کاغذي، صورت پادشاهان، تخت‌جمشيد و ديس و سينى و طرح دسته‌هاى قاشق است.

استادان و هنرمندان منبت‌کار فارس

استاد آقا شيخ، استاد ميرزا آقا شيخ، استاد محمد آقا شيخ، حسين آقا شيخ، آقاجاني، استاد مشهدى آقا، کربلايى عباس قاشق‌تراش، حبيب قاشق‌تراش، آقا على اکبر قاشق‌تراش از دوره قاجار و استاد احمد صنيعي، استاد شکراله زائر پور، استاد جلال برومند، استاد احمد امامي، استاد فتح‌الله حق‌شناس، استاد حبيب‌الله زائر پور، استاد عبدالله صنيعي، استاد فتح‌الله صنيعي، استاد حسين صنيعى و استاد حسين قاشق‌تراش (منبتي) از دورهٔ پهلوى اول، استاد خليل امامي، استاد على امامي، استاد جواد صنيعي، استاد ميرزا نعيم مشرفى در دوره پهلوى دوّم و نيز استادان برجسته معاصر در منبت آباده؛ محمدطاهر امامي، على‌اصغر صنيعى آباده‌اى و بهرام منبتى که به کارهاى هنرى بسيار ارزشمند اشتغال داشته‌اند.

منبع : پرتال اینترنتی آفتاب

3 دیدگاه برای “منبت کاری”

  1. با سلام در آباده به مدت یک سال اقامت داشتم در این مدت در اوقات فراغت خود به دیدن منبت کاری های آباده ای ها از پشت ویترین مغازه ها میرفتم، چون به این کار علاقه ی عجیبی داشتم. تنها اثر های منبت کاری اصیل در زیباترین نوع خود تنها در جایی دیدم که نه مغازه ای داشت و نه در این وب لاگ نامی از او برده شده بود. آثارش آنچنان ظرافت و کیفیتی داشت که هر بیننده ای را مبهوت خود میکرد. این آثار متعلق به مرحوم محسن اعرابی بود!!!

  2. خواستگاه دو هنر بسیار ظریف منبت ومعرق در صنایع چوب بدون شک آباده بوده است این میراث عظیم را با تحقیق گسترده مستند کنیم و آنرا اشاعه دهیم . زیرا بزرگی آینده بر بستر فرهنگی قوی میسر است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *