شهرستان آباده در سال 1345

مقاله زیر به استناد از  کتاب تاریخ و جغرافیای شهرستان آباده تالیف سید عبدالرحیم شریف نوشته شده است .
امیدوارم این مقاله باعث رفع ابهامات شده و به شایعات پاسخ دهد.

خواهش می کنم مقاله را بدون تعصب بخوانید .

شهرستان آباده و بخش های تابع آن

شهرستان آباده و بخش های تابع آن یکی از شهرستان های وسیع استان فارس و فلات مرتفعی است که در شمال شیراز و در سر راه اصفهان به شیراز و یزد قرار گرفته و خاک آن از ایزدخواست (که در 60 کیلومتری شهرضا یعنی از کیلومتر 138 راه اصفهان به شیراز) شروع و به کیلومتر 252 ختم می شود.
شهرستان شهرضا و یزد در حد شمال و شهرستان سمیرم بالا در حد باختر و نیریز و بخش های تابعه شیراز در ضلع جنوب و جنوب باختری این شهرستان قرار دارد.
در زمان ساسانیان آباده و توابع آن جزء کوره،  استخر و بعد از تسلط عرب (که فارس استقلال از دست رفته خود را بازگردانید) جزء فارس خاص محسوب و در تقسیمات اولیه مملکتی نیز به صورت شهرستان و مرکز فرمانداری در آمد. در تقسیمات اخیر (مرداد 1344) نیز بعد از شیراز دومین شهرستان فارس قلمداد و به چهار بخش منقسم گردیده :

1- بخش مرکزی مشتمل بر شهر آباده و  دهات و دهستان های حومه آن
2-بخش بوانات مشتمل بر بوانات و سرچهان و قنقری بالا و قنقری پایین
3- بخش ابرقو مشتمل بر ابرقو و دهات حومه
4- بخش اقلید مشتمل بر اقلید و سرحد چهاردانگه

تا اینجا کاملا مشخص است که شهرستان اقلید از توابع آباده و جزء یکی از بخش های آن بوده است . اما گاه ما با تلفظ آباده ی اقلید برخورد می کنیم که ممکن است این طور برداشت شود که آباده از توابع اقلید بوده است برای حل این مسئله اجازه دهید این لغت را در لغت نامه دهخدا جستجو کنیم در این لغت نامه برای واژه آباده ی اقلید این چنین آمده است :

بخشي از شهرستان آباده است و آن را به مناسبت يکي از قراي آن که اقليد نام دارد آباده اقليد خوانند تا از آباده طشک ممتاز باشد. اين بخش از طرف شمال و مشرق به ابرقوه (ابرکوه ) و توابع اصفهان و ازجنوب بقونقري و از مغرب بچهاردانگه و شش ناحيه پيوستگي دارد، طول آن 144 هزار و عرض آن 15 هزار گز و مشتمل بر سي واند قريه يا ديه آباد است . هواي آن مايل بسردي و جمعيت آن 40000 تن و مرکز آن شهر آباده است .

همچنین واژه آباده در لغت نامه دهخدا این چنین آمده است:

سه محل است در فارس . یکی شهرستان آباده که مشتمل بر هفت بخش یا بلوک است . آباده ٔ اقلید، مرغاب ، مرودشت ، مایین ، رامجرد، بیضاء و ایرج . دیگر مرکز آباده ٔ اقلید و آن شهرکی است در راه اصفهان و شیراز میان جنّت آباد و خان درویش ، فاصله ٔ آن تا تهران 617700 گز و تا شیراز 44 فرسخ است . پستخانه و تلگرافخانه دارد، جمعیت آن 5000 تن و منبت کاری و گیوه ٔ آن بخوبی معروف است . دیگر مرکز آباده ٔ طشک و آن قصبه ای است در مشرق شیراز بفاصله ٔ 23 فرسخ و دارای 250 خانوار.

پس آباده اقلید به این دلیل به کار برده می شده که از آباده طشک جدا شود. و به هیچ وجه به معنی این که آباده تابعی از اقلید باشد نیست و نبوده است.

عکس زیر نقشه شهرستان آباده در سال 1345 را نشان می دهد :

قلم  وبلاگ خبری آباده