دکتر جمشید صداقت‌کیش درگذشت

خبرگزاری میراث فرهنگی: عصر روز گذشته 12 بهمن، پژوهشگر تاریخ ایران جمشید صداقت‌کیش بر اثر بیماری سرطان در بیمارستان نمازی شیراز دار فانی را وداع گفت. بر همین اساس پیکر او روز یکشنبه از مقابل تالار حافظ تشییع می‌شود.

دکتر جمشید صداقت‌کیش

ادامه خواندن “دکتر جمشید صداقت‌کیش درگذشت”

حوادث مهم تاریخی آباده

برداشت از کتاب بازی‌های محلی آباده نوشتهٔ جمشید صداقت‌کیش

همان‌طور که گفته شد تا دوره صفویه جاده زمستانی اصفهان به شیراز از آباده عبور می‌کرده و به تدریج و با گذشت زمان به اهمیت این جاده افزوده می‌شود به نحوی که همین جاده به عنوان جاده زمستانی و تابستانی قرار می‌گیرد.

بنابراین شهری که از نظر سوق الجیشی حائز اهمیت بوه و نیز در مسیر این جاده واقع شده نمی‌تواند بدون رخ‌دادهای تاریخی باشد به ویژه آنکه در طی سی‌صد سال گذشته که دائم به وسیله پادشاهان به فارس لشکرکشی می‌شده و هم‌چنین حمله افغان* به فارس و نیز مالیات‌های سنگین و گزافی که مردم ستم‌دیده آباده** برای همین لشکرکشی‌ها پرداخت کرده‌اند همه و همه باید مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد که از ظرفیت این کتاب خارج است، اما از آنچه که در اینجا لازم به شرح مختصری است دو واقعه مهم را می‌توان نام برد:

 

  1. شاه اسماعیل سوم در آباده
  2. جنگ آباده

 

*سال‌خوردگان آباده هنوز حمله دردناک افغان و خرابی‌های آن‌را تعریف می‌کنند. اینان از پدران و پدر بزرگان خویش تعریف می‌کنند.که لشکر افغان پستان زنان را در آباده بریده‌اند و قتل و غارت ارمغان سفر آنان بوده است. ما دهاتی داریم که از حمله افغان خراب شده‌اند و برای ابد به ویرانه‌ای مبدل شده‌اند.

**تمام اسناد دوره افشار، زند و قاجاریه نشانگر این واقعیت است که با جمعیت آن روز آباده مردم آباده مالیات‌های سنگینی پراخته‌اند. از جمله آنکه مردم آباده از ترس نادر و نیز مالیات‌هایی که اخذ می‌کرده شخصی به نام حسین سلطان را راضی می‌کنند و پنجاه تومان به پول آن روز به او رشوه می‌دهند تا نزد نادر که به نزدیکی آباده (رامشن کنونی که جزو استان اصفهان است) رسیده؛ برود و نادر را از آمدن به آباده باز دارد و سلطان حسین موفق می‌شود و نادر از همان‌جا مسیر خود را برای ابرکوه تغییر می‌دهد.

 

بازی‌های محلی آباده: یارگیری، قسمت دوم

برداشت از کتاب بازی‌های محلی آباده نوشتهٔ جمشید صداقت‌کیش

 

سَراَزوَل دو نفری

سرازول دو نفری عیناً مشابه سرازول گروهی می‌باشد، با این تفاوت که فقط در این نوع یارگیری تعداد دو نفر می‌باشد و عدد مشخص شده هیچ گاه از عدد ۲۰ (تعداد انگشتان دو دست) تجاوز نمی‌کند. فرض می‌کنیم عدد ۷ مشخص شده باشد بنابراین عدد هفت به هرکس اصابت نماید شخص دیگر حق انتخاب کردن افراد را دارد این عمل برعکس هم می‌تواند انجام گیرد. بنابراین در ابتدای این نوع یارگیری توافق می‌شود.

 

پُرتوپیک [portopik]

در مورد پُرتوپیک، روش آن‌ست که یکی از این دو نفر سنگ‌ریزه بسیار کوچک یا تکه چوب بسیار ریز بر می‌دارد و هر دو دست را پشت سر می‌برد و وانمود می‌کند که آن را در دو دست می‌گرداند و بالاخره تصمیم می‌گیرد هر دو دست را مشت کند و با توجه به اینکه حتماً سنگ‌ریزه در دستش باشد دست‌ها را در مقابل طرف دیگر می‌گیرد. (گاهی اوقات این شخص زرنگی می‌کند و سنگ‌ریزه را در همان حالتی که دست‌هایش پشت سر قرار دارد یواشکی می‌اندازد.) طرف دیگر باید بگوید سنگ‌ریزه در کدامیک از دست‌ها قرار دارد. اگر درست بگوید مثلاً اشاره کند به دست راست و سنگ‌ریزه در دست راست باشد. حق انتخاب با او می‌شود. اما اگر اشاره به دست چپ کرده باشد شخصی که سنگ‌ریزه در دستانش می‌باشد الزاماً دست‌هایش را نشان می‌دهد که سنگ‌ریزه در دستش باشد و شروع به انتخاب بازیکنان می‌کند.

گاهی اوقات شخصی که باید بگوید که کدام دست پر است و کدام دست پوک برای اینکه اشتباهی نکند با گرفتن قسمتی از دامن کت یا پیراهن خود دست‌های مشت شده دوست خود را اندازه می‌گیرد اندازه دستی که بیشتر باشد پر است. گاهی اوقات گوینده پر یا پیک وقتی که قرار باشد که بگوید پر است یا پوک در آن واحد سعی می‌کند با هر دو دست یک دانه مژه از مژگان‌های خود را بکند به هر دست مژه بیاید (مثلاً دست راست) اشاره می‌کند به دست راست دوستش. این عمل بیشتر جنبه اتفاقی دارد.

 

تر و خشک (tar o xoshk)

یکی از استادها یک دانه سنگ کوچک و پهن یا یک تکه کواره (سفال) پهن بر می‌دارد و یک طرف آن را با آب دهان، تر می‌کند و می‌گوید: (اگر تر اومد ما می‌ریم بالا)، (البته در مورد خواستن قست تر یا خشک معمولاً توافق می‌کنند) و سنگ یا سفال را به هوا پرتاب می‌کنند و همگی حمله می‌کند به طرفی که سنگ یا سفال بر زمین افتاده تا نتیجه این قرعه‌کشی مشخص شود. شیر یا خط که نحوه عمل را همه می‌دانند اما کمتر از سایر روش‌ها متداول است. کسی که حق انتخاب کردن را به دست می‌آورد سعی می‌کند بهترین یاران را از لحاظ قوی بودن در بازی، سریع دویدن، چالاک بون، انتخاب کند. اولین را او انتخاب می‌کند و دومین را دوست دیگرش و به همین ترتیب ادامه پیدا می‌کند. مسلماً تعداد دو گروه باید مساوی باشد.