آثار باستانی آباده : برج نوربخش؛ حمام باستانی؛ پل کاروانسرا

قسمت چهارم : برج نور بخش ؛ حمام باستانی ؛ پل کاروانسرا

:. قسمت اول قسمت دوم قسمت سوم .:

برج نور بخش
این برج روی لبه ی شرقی دره ی ایزدخواست و در شمال شرقی کاروانسرای شاه عباسی روی برآمدگی ساخته شده است. این برج به دستور نور بخش فرمانده تعدادی نظامی بنا گردیده است . می گویند مصالح آن را از زمین ها و باغستان های رو به روی برج و از ته دره از کمر های شنی تا روی بلندی حمل نموده و آن را ساخته اند.
نام نور بخش روی برج با گچ و دست خطی درشت نقش بسته است . این افراد نظامی برای تامین جاده ها و منطقه ، در کاروانسرا و برج مستقر بوده اند. ساختمان برج به شکل استوانه و کنگره دار است و هنوز سالم و پابرجاست.

حمام باستانی

این حمام نیز در قلعه باستانی قراردارد که در مغرب آن و در خیابان اصلی بنا شده است . طول زیر بنای آن 20 متر و عرض آن کمتر از 10 متر است. درب ورودی حمام از داخل کوچه و شمال شرقی صحن رختکن واقع است داخل صحني؛ رختکن حمام است و دارای چهار طاق چشمه ای ، یک طاق گنبدی شکل در وسط که بر روی چهار ستون سنگی واقع شده است.
قاعده این ستون ها به شکل مربع و ۵۰ سانتی متر می باشد. نبش گوشه های ستون ها پخ شده است و فاصله داخل هر ستون سنگی با ستون بعد به شکل مربع 3/5 متر مربع است .
سقف گنبدی وسط رختکن بر روی طاق هلال رواق ها و چهار ستون سنگی مدور گنبدی طاق زده شده است .
وسط صحن رختکن یک حوض چند ضلعی به قطر 120 سانتی متر و گودی 60 سانتی متر به اضافه اینکه دور تا دور حوض آب نما و پاگردی به گودی 20 سانتی متر و از طرف پهنا 30 سانتی متر می باشد.
کف رواق ها حدود ۵۰ سانتی متر از اطراف خارج حوض بالاتر ساخته شده است و داخل خزانه 2/5 در 3 متر است که در وسط قرار دارد و در طرف شمال آن آب انبار می باشد.
دستشویی و نوره کش در جنوب خزانه قراردارد و از طریق راهرو صحن رختکن و گرمخانه به پشت حمام راه داشته است.این قسمت ها به شکل طاق چشمه ای زده شده است.
حمام و معماری آن از زمان صفویه بوده است و روی سطح جنوبی ستون سنگی شمال غرب صحن رختکن حمام تاریخ اتمام آن را که مطابق با « غره شهر رجب المجرب سنه 1110 » دیده میشود همچنین نوشته ای به مضمون « آمرزیده باد هر کس که وارد شود و روح آقا مختارا (آقا محمد قرچقه ) به فاتحه یاد کند ».
این حمام یکی ازمیراث های فرهنگی سیصد سال پیش است واکنون گل اندود آن از میان رفته و آجر های سقف پدیدار گشته است . نقل است که سازنده این حمام شخصی بوده که عازم سفر حج بوده است و گویا حمام قبلی خراب و از کار افتاده بوده و قابل تعمیر نبوده است و این فرد فکر می کند اگر پول زیارت خود را در سختن حمام صرف کند بهتر است شاید او آقا مختار بوده است.

پل کاروانسرا
این پل رو به روی کاروانسرای شاه عباسی قرار دارد که بر روی رودخانه بنا شده است . این پل همزمان با کاروانسرا ساخته شده است و همچنان محکم و استوار می باشد. تا سال 1340 ه.ش مورد استفاده وسایل نقلیه سبک و سنگین قرار می گرفته است . قسمت هایی از این پل در سال 1335 ه.ش در اثر سیلی که بزرگترین ویران کننده اماکن تاریخی بود از بین رفته است و دوره های بالای آن را خراب کرد.
مصالح پل از سنگ ، خاک ، آهک ، آجر و گچ می باشد . و دارای چند چشمه است. از زمان قدیم نقل شده است که چند رشته زنجیر برای مهار کردن پل به طرفین در داخل آن به کار برده شده است . این پل به ثبت آثار ملی رسیده است.

منبع : قلم :: وبلاگ خبری آباده ::(الهام دهقان-آرزو کشاورز-شبنم فیروزی. زیر نظر سازمان دانش آموزی )