پیش‌کسوتان خوش‌نویسی آباده

شهر آباده در گوشه‌ای از شمالی‌ترین منطقه استان فارس جا خوش کرده و از قدیم‌الایام همواره یکی از شهرهای علمی، فرهنگی، هنری و ادب‌پرور بوده است بطوریکه یک‌صد و چهار سال پیش اولین مدرسه نظام جدید در این شهر افتتاح شد که کودکان آن‌روز همین دبستان در ادوار و سال‌های گذشته از دانشوران و دانشمندان بی‌ادعای صده اخیرند. به همین جهت خوش‌نویسی و خوش‌خطی بین مردم این دیار رواج داشته است.

از آن‌جایی که خط، یک اثر مکتوب و به صورت دست‌نوشته می‌باشد متأسفانه با سابقه هزارساله آباده اثری در دست نداریم. بدین لحاظ اظهارنظر درمورد آن در حال حاضر بیهوده است ولی آثار موجود، قرآن‌های خطی و دعا‌ها بیانگر آن است که بدون تردید خوش‌نویسانی در این شهر می‌زیسته‌اند که نامشان ذکر نگردیده و روی در نقاب خاک کشیده‌اند با این حال می‌توان به تنی چند از خوشنویسان آباده که نسبتا از خط خوبی برخوردار بوده‌اند به افراد زیر اشاره کرد:

  1. مرحوم عباس ادیب (قبل از ۱۲۸۰ ه ش می‌زیسته)
  2. مرحوم غلام‌رضا ادیب‌زاده فرزند عباس ادیب (تولد ۱۲۶۸- وفات ۱۳۱۶)
  3. مرحوم غلام‌حسین خاقانی فرزند عباس (تولد ۱۲۹۰ ه ش – وفات ۱۳۲۵ ه ش)

چون خط و خوش‌نویسی در آباده در ادوار گذشته از رونق خاصی برخوردار بوده خوش‌خطان زیادی وجود داشته‌اند که به چند نفر از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

  1. مرحوم علی‌اکبرخان حمزه‌پور (حقوق‌دان بزرگ فارس)
  2. مرحوم درویش‌علی خُنجشتی دبیر دیوان کلانترهای قشقایی
  3. مرحوم حسین‌پور حمزه
  4. مرحوم علی‌اصغر پورحمزه
  5. مرحوم علی‌اکبر امامی
  6. مرحوم محمدآقا امامی

پیش‌کسوتان خوش‌نویسی آباده

1- مرحوم امین امینی
فرزند احمد ملقب به نظام‌زاده متولد ۱۳۰۶ آباده

ایشان دوران ابتدایی و دبیرستان را در آباده به پایان رساندند و در سال ۱۳۲۸ در اداره فرهنگ آن زمان استخدام گردیدند و مدت ۱۸ سال در اداره مذبور خدمت کرد و ۱۲ سال دیگر را در دبیرستان‌های آباده دبیر خط و نقاشی بود نامبرده مدتی هم از محضر استاد دیرین کسب فیض کرده است

 


2- مرحوم بدیع‌الله مرادی
متولد ۱۳۱۳ آباده

ایشان پس از اتمام تحصیلات دبیرستان در سال ۱۳۳۲ به استخدام وزارت فرهنگ آن زمان در آمد. پس از گذراندن سمت‌های آموزگاری، مدیری، کفالت و دبیری دبیرستان‌های آباده که مدت ۱۶ سال منحصراً در دبیرستان عهده‌دار تدریس زبان انگلیسی و تعلیم خط بوده است. در سال ۱۳۴۶ دوره کتابداری را گذراند و سرانجام در سال ۱۳۵۶ به تقاضای شخصی، باز نشسته گردید. از مهر ۱۳۶۰ در اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی آباده به تدریس خوش‌نویسی مشغول شد و از مهر ۶۴ به تدریس در انجمن خوش‌نویسان شعبه آباده ادامه داد و تا یک هفته قبل از فوتش به تدریس مشغول بود و سرانجام در اردیبهشت ۷۸ دار فانی را وداع گفتند. ایشان در واقع غیر از چند جلسه استفاده از محضر استاد فضائلی و استاد دیرین، استاد دیگری نداشته‌اند. وی در سال ۱۳۶۷ موفق به اخذ مدرک ممتاز شده است و دوره فوق ممتاز یا دوره تکمیلی را در خط نستعلیق به صورت مکاتبه‌ای با استاد امیرخانی کسب فیض کرده است. ایشان مدرس، و از همکاران شعبه آباده بوده است. عضویت در شورای شعبه و شرکت در مجامع انجمن خوش‌نویسان ایران – بروجرد، بابلسر، ارومیه – و کنگره ساری و در نمایشگاه‌های جمعی آباده شرکت داشته‌اند و مجموعه دار خطوط و دست نوشته‌های قدیمی می‌باشد.

 

3- منوچهر ادیب‌زاده
متولد ۱۳۰۸ آباده فرزند غلام رضا

ایشان در خانواده‌ای فرهنگی بدنیا آمد. پدرش از جمله بنیانگذاران فرهنگ در آباده و جدش عباس ادیب ازجمله مکتب‌داران آباده‌ای بوده است. وی در سال ۱۳۲۹ به استخدام اداره فرهنگ آباده درآمد و به شغل آموزگاری اشتغال داشت و در سال ۱۳۵۸ بازنشسته گردید. ایشان خوش‌نویسی را از پدر خود مرحوم غلام‌رضا ادیب‌زاده به ارث برده و از روی خطوط پدرش مشق می‌کرده است و تنها وارث خط و خوشنویسی درخاندان ادیب‌زاده می‌باشد.

 

4- بدیع‌الله یزدان‌شناس
متولد ۱۳۱۷ آباده فرزند اسدالله

در دوران کودکی علاقه زیادی به خوش‌نویسی داشت. چنانچه در مدرسه به خاطر خوش‌خط بودن همیشه مورد تشویق قرار می‌گرفت. چنانچه بعداً هم شغل تابلونویسی را اختیار نمود تا اینکه در سال ۵۵ به تهران رفته و چندین جلسه از محضر استاد سید حسن می‌رخانی کسب فیض نمود و در سال ۶۰ نیز به مدت یک سال در محضراستاد دیرین تعلیم خط دید تا اینکه در سال ۶۱ نزد استاد امیرخانی جهت خط نستعلیق و استاد کابلی جهت خط شکسته ثبت نام نمود و در سال ۶۷ موفق به اخذ گواهینامه ممتاز شد. وی در سال ۶۶ به مدت یک سال در انجمن خوشنویسان شعبه آباده تدریس نمود و تاکنون همکاری‌های لازم را با این انجمن داشته، بطوریکه دو دوره عضو اصلی شورای انجمن و سه دوره بازرس اصلی انجمن بوده و در اکثر مجامع انجمن خوشنویسان ایران – اصفهان، ساری، رشت و بابل – شرکت داشته و همچنین مدت‌ها به تدریس مشغول بوده و در اکثر نمایشگاه‌های جمعی آباده حضور داشته است.

 

× با تشکر فراوان از آقای محمداسماعیل یزدانی