توضیح: این مطلب  سومین نوشته از سه مطلبی است که به صورت کاملا ویژه و اختصاصی به مناسبت تولد سه سالگی وبلاگ تهیه و منتشر شده است.  مطلب اول را می توانید با عنوان: دانلود فیلم اولین سمینار شهر الکترونیک، در اینجا و همچنین مطلب دوم را با عنوان «دانلود فیلم و متن سرود رضا رضا، گروه سرود آباده؛ با کیفیت بالا» را می توانید اینجا بخوانید.

از بزرگ ترین استادان منبت،معرق و مشبک آباده و ایران می‌توان به استاد احمد امامی، استاد علی امامی و استاد محمد طاهر امامی اشاره کرد.

در سال ۱۳۱۱ که به دستور رضا پهلوی به منظور متمرکز ساختن هنرهای ملی، «هنرستان صنایع قدیمه» تأسیس گردید، مرحوم احمد امامی که از هنرمندان بنام و از استادان بزرگ منبت‌کاری به شمار می‌رفت و در شهر آباده سکنی داشت به منظور ایجاد کارگاه منبت کاری و تعلیم هنرجویان به تهران دعوت شد. مرحوم احمد امامی به همراهی فرزند خود، علی امامی به تهران آمد و کارگاه منبت، به همت این استاد فقید تأسیس گردید. استاد امامی تا سال ۱۳۱۹ خدمات ارزنده و شایان توجهی در جهت پیشرفت منبت و پرورش هنرمندان قابل و باذوقی در این زمینه انجام داد و آثار نفیس و زیبائی از خود باقی گذاشت.
بعد از درگذشت استاد احمد امامی، فرزند با ذوق و هنرمند او؛ علی امامی، ریاست کارگاه منبت کاری را عهده دار شد و به آموزش هنرجویان و علاقمندان این هنر پرداخت.

متن کامل مقاله فوق را اینجا بخوانید.

هم‌اکنون تعدادی از آثار نفیس استادان احمد، علی و محمد طاهر امامی در موزه هنرهای ملی (تهران) نگهداری می‌شود. آثاری که در تمام دنیا بی‌مانند هستند. آثاری از قبیل: بوفه بزرگ هفده کشوئی، تابلوی برجسته معرق و منبت سیمرغ آشیانه، منبر و … .

اینک به مناسبت تولد سه سالگی وبلاگ، تصاویر آثار استادان امامی تقدیم شما عزیزان میگردد.

توضیح: فایل تصاویر در سه نسخه مختلف آماده شده است تا برای همه به راحتی قابل استفاده باشد.

نسخه اول: فایل پاورپوینت، اگر نرم افزار آفیس ۲۰۰۷ روی سیستمتان دارید و سرعت اینترنتتان هم بالاست، اولین پیشنهاد ما به شما دانلود این نسخه است. فقط به یاد داشته باشید که در صورت دانلود این نسخه لطف کنید و دو فونت B Nazanin و B Yekan را اگر ندارید از اینجا (حجم: ۵۰٫۱۴ KB) بگیرید تا در نمایش متن ها مشکلی نداشته باشید و فایل به هم نریزد.

دانلود فایل پاورپویت ( حجم فایل : ۶۴٫۱ MB)

نسخه دوم: فایل ویدیویی با فرمت WMV . این نسخه در درجه دوم کیفی است و کیفیت عکس ها پایین تر از عکس های فایل پاورپوینت است؛ اما خب مسلما جذابیت هایی دارد که فایل پاورپویت ندارد، مثلا نیازی به اضافه کردن فونت نیست .

دانلود فایل ویدیویی ( حجم فایل فشرده: ۱۷٫۹ MB)

نسخه سوم: فایل مخصوص موبایل با فرمت ۳GP. این نسخه در درجه سوم کیفی است و در واقع همان نسخه دوم است برای موبایل.

دانلود فایل مخصوص موبایل (حجم فایل فشرده: ۶٫۵۱ MB)

عکس های زیر از همین مجموعه برای نمونه انتخاب و گذاشته شده اند. پیشنهاد می‌کنم حتما مجموعه تصاویر را دانلود کنید، پشیمان نخواهید شد.

1. زندگی‌نامه استاد محمدطاهر امامی
2. منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی
3. منبت کاری
4. هنر منبت كاری
5. تاريخچه منبت كاري
6. نمایشگاه صنایع دستی

| مشاهده‌ 4 نظر دیگر

١٣٠٨ هـ . ش – آباده شیراز
فرزند احمد (سرپرست کارگاه منبت صنایع مستظرفه ١٣١٢)
درجهء یک هنری در زمینهء معرق، منبت و مشبک (١٣۶٧)

استاد محمد طاهر امامی

زندگی‌نامه: محمد طاهر فرزند هفتم احمد امامی (۵ پسر و ٣ دختر – پسر چهارم) در آباده شیراز دیده به جهان گشود، وی که از ٩ سالگی در کارگاه پدر رفت و آمد داشت در درون خود تحولی دید و شگفتا که در همان سال ها دریافت به این هنر عشق میورزید، پس تحت حمایت پدر، برادران (علی و خلیل) به رموز این هنر(معرق و منبت) آشنا شد و به برکت همجواری اساتیدی چون شهمیرزادی و زابلی نیز شکوفایی هنر در او دو چندان گشت تا اینکه در سال ١٣٢۴کارمند رسمی اداره هنرهای ملی شد، در سال ١٣٣٨کارگاه کوچکی در نزدیکی محل زندگی و اداره خود برپا کرد در این کارگاه علاوه بر تعلیم، آثار بدیعی را نیز خلق کردند که بعنوان مثال رحل قرآن (مشبک)، جعبه های قاشق چنگال (معرق)، تابلوهای دیوار کوب (معرق)، میزهای عسلی و پذیرائی و سفارشاتی برای منازل شخصی مانند بوفه و سرویس پذیرائی، نهار خوری (معرق و منبت) و… از این دست هستند.

آثار: استاد در سال ١٣۵٣ از اداره هنرهای ملی بازنشسته شدند، در ذیل به نمونه آثاری ساختند و یا در ساخت آن شرکت داشتند اشاره میشود:

١) تابلوی برجسته معرق و منبت سیمرغ آشیانه ١٣۴١ – این تابلو تحول نوینی را در هنر معرق بوجود آورد این تابلو اولین معرق سه بعدی و تلفیقی از هنر مجسمه ساز ی با منبت و معرق می باشد(مکان: موزه هنرهای ملی)

سیمرغ آشیانه

٢) مبلمان استیل منبت و معرق (کارگروهی برای مجلس)(برندهء جایزه نمایشگاه لندن)

٣) میز معرق ٢۴ نفره ( کارگروهی، برندهء مدال طلا در نمایشگاه بروکسل)

۴) منبر معرق، منبت، گره چینی و معرق دوار و خط به سفارش مسجد هامبورگ آلمان ١٣۴٧ (مکان: موزه هنرهای ملی – کار گروهی، معرق گنبد و خطوط کار استاد طاهر امامی)

منبر

۵) تابلوی گل و مرغ معرق و منبت برجسته – ١٣۵٣

۶ ) پاروان معرق با عاج و صدف و استخوان – ١٣۴۴ – مجموعه کاخ های سعدآباد

٧) میز معرق از عاج و صدف و چوبهای زینتی – ١٣٣۴ – سفارت ایران در لندن

٨) میز معرق منبت کنفرانس ٢۴ نفره طرح عیسی بهادری – سفارت لندن – ١٣٧۴

٩) صندلی هخامنشی معرق و منبت – ١٣۴۶ – با همکاری استاد پرویز زابلی (مکان:‌موزه هنرهای ملی)

صندلی هخامنشی

١٠) به انضمام سفارش هائی که متاسفانه اطلاعاتی از زمان ساخت و مکان آن ها در دست نمی باشد، مانند:

ستون معرق در منزل شخصی (شمیران)

تابلو و مبلمان منزل شخصی رحیمی نژاد(تهران)

سرویس مبلمان، پذیرائی، نهار خوری و بوفه، منزل شخصی فیروزی(تهران)

نهارخوری فیروزی

سرویس کامل پذیرائی، نهار خوری و بوفه، منزل شخصی ضرغامی(کانادا)

تابلوی پیر چنگ زن منزل شخصی لاله(تهران)

سرویس معرق قهوه خوری چهار نفره منزل شخصی آزمایش(نامعلوم)

کوزه تمام معرق(نامعلوم)

و تابلوی شام آخر مسیح – به سرقت رفته از منزل استاد (نامعلوم)

و…

آخرین افتخار استاد، اجرای معرق بیش از یکصد اسماء متبرکه در زمینه خاتم بروی عرق چین حضرت رضا(ع) می باشد ( با همکاری فرزندان و نظارت ایشان) به سفارش آستان قدس رضوی ١٣٧۶.

تدریس: متاسفانه ایشان در سال ١٣۵١ بر اثر سانحه تصادف نیمی از بدنشان فلج شد و دیگر نتوانستند با دستان خود اثری خلق کنند، اما این حادثه در ارادهء آهنین استاد کار ساز نبود چرا که ایشان به تدریس و آموزش روی آرودند و به پرورش هنرمندانی در این زمینه پرداختند از این دوره میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

· تدریس خصوصی در کارگاه خانگی – سالهای ١٣۶٠ الی ١٣٨٣ – خیابان تهران نو تهران

· تدریس در مجتمع دانشگاه هنر ١٣۶٩ تهران

· تدریس و مدیریت هنرسرای سنتی طاهر امامی – ١٣۶٨ – خیابان خردمند تهران

· تدریس و مدیریت آموزشگاه هنرهای زیبا – ١٣۶۵ – خیابان ابن سینا تهران

تحقیقات: استاد در این مدت نیز به تحقیق و مطالعه به روی چوبها و عناصر دیگر در این هنر می پرداخت، امروزه استفادهء بیش از ٧٠ نوع چوب و فلزات و حتی جواهر و سنگ ها در معرق مدیون زحمات چندین ساله استاد می باشد، به انضمام شناسائی ١٢٠ رنگ در گردو که به اعجاز درخت گردو معروف می باشد، علاوه بر آن زمینه رنگ مشکی، قهوه ای، ابر و باد و رنگ های دیگر در معرق ابتکار این هنرمند خوش ذوق می باشد.

نمایشگاه ها: استاد در نمایشگاه های بسیاری در داخل و خارج از کشور به صورت مستقیم حضور و یا حتی آثارشان شرکت داشتند، از این دست میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

· نمایشگاه مونترال ١٩٨۵م میز کنفرانس ٢۴ نفره طرح استاد بهادری – کار گروهی هنرمندان فرهنگ و هنر برنده مدال طلا و اعطای دیپلم هنری

· نمایشگاه صنایع دستی لندن – ١٣٣۴ – میز چنگ اسلیمی از جنس گردو

· نمایشگاه دهه فجر لندن ١٣٧٣ – – ۵٠ اثر هنری و یک میز کنفرانس منبت و معرق ٢۴ نفره با نظارت کامل استاد طاهر امامی و یک تابلو با اجرای استاد در سال ١٣٣۵

· نمایشگاه هنر ایران دوسلدروف آلمان ١٣٧٠ – لوح تقدیر

· نمایشگاه متخصصین نگارگری چوب در کاخ موزهء سعدآباد ١٣٧۶ – لوح تقدیر

· نمایشگاه چلستون اصفهان – دانشگاه مجتمع هنر ١٣۶٩- لوح تقدیر

· نمایشگاه باغ ارم شیراز – گروهی از هنرمندان ١٣٧٠

· نمایشگاه بین المللی بروکسل ١٣٣٨ – میز ٢۴ نفره نقش اسلیمی مرحوم عیسی بهادری – کسب مدال طلا ( کار گروهی هنرمندان )

· نمایشگاه آثار جاویدان معرق ١٣٧۶ – سعدآباد ( گروه شاگردان استاد)

مرمت آثار:

استاد در تعمیر و مرمت آثار قدیمی تبحر و ظرافت خاص داشتند، ایشان افتخار مرمت اماکن متبرکه را نیز در کارنامه خود دارند:

· تعمیر و مرمت اجناس قدیمی و عتیقه در سفارت ایران در لندن – ١٣٧۴ – سرپرست گروه

· تعمیر ضریح حضرت شاهزاده حسین(ع) – قزوین – ١٣۴٠

· تعمیر ضریح حضرت رقیه و زینت(س)

· تعمیر، مرمت و روغن کاری آثار منبت، معرق و مشبک در هنرهای ملی ایران ١٣٧٢

لوح های تقدیر:

· لوح تقدیر روز بزرگداشت جهانی صنایع دستی از دانشگاه هنر ١٣٨١

· لوح تقدیر روز جهانی صنایع دستی ٢٠ خرداد – دانشکده هنرهای تجسمی و کاربردی

· لوح تقدیر از نمایشگاه هنر ایران دوسلدروف آلمان ١٣٧٠

· لوح تقدیر از نمایشگاه متخصصین نگارگری چوب در کاخ موزهء سعدآباد ١٣٧۶

· لوح تقدیر از نمایشگاه چلستون اصفهان – دانشگاه مجتمع هنر ١٣۶٩

متاسفانه از سال ١٣٨٣ به این سو، استاد به دلیل ضعف جسمانی و بستری بودن نتوانستند به نظارت، تعلیم و تدریس ادامه دهند و کارگاه خانگی ایشان نیز جمع آوری شد.

» نویسنده : بهروز امامی - فرزند استاد

• نشانی وبلاگ : taheremami.persianblog.ir

1. دانلود تصاویر آثار استادان امامی در موزه هنرهای ملی
2. منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی
3. نمایشگاه صنایع دستی
4. منبت کاری
5. هنر منبت كاری
6. تاريخچه منبت كاري

شما عزیزان میتوانید برای بازدید از نمایشگاه صبح ها از ساعت ۸ الی ۱۲ و بعداز ظهر ها از ساعت ۴ الی ۷ به محل برگزاری نمایشگاه (ساختمان شرکت فرش قدیم) مراجعه نمایید.

سازمان صنایع دستی همچنین برای فصل پاییز هنرجو می پذیرد. یک دوره آموزشی سه ماه طول میکشد. کلاس ها زیر نظر صنایع دستی استان، کاملا رایگان بوده و تحت آموزش بهترین اساتید آباده برگزار می شوند. شما عزیزان میتوانید برای ثبت نام به سازمان صنایع دستی مراجعه کنید یا در خود نمایشگاه اقدام نمایید.

مدارک لازم برای ثبت نام : دو قطعه عکس ، دو برگ کپی شناسنامه و یک پوشه . کلاس ها سه روز در هفته و از ساعت ۸ الی ۱۱ صبح تشکیل می شود.اگر هنر جویان دوره مقدماتی را با موفقیت بگذرانندمیتوانند در دوره پیشرفته ثبت نام نماییند.

متاسفانه هنوز استقبال قابل توجهی از طرف آقایان صورت نگرفته است. خانم ها اعظم و عصمت مقامی اساتید خانم ها هستند که در زمینه معرق و منبت آموزش خواهند داد.

در زیر میتوانید عکس های نمایشگاه را ببینید.

1. مجموعه تصاویر نمایشگاه صنایع دستی و هنرهای سنتی آباده
2. منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی
3. منبت کاری
4. هنر منبت كاری
5. نمایشگاه صنايع دستی و هدایا در آباده
6. تاريخچه منبت كاري

یک فرد با ذوق و علاقمند به این هنر، اگر بخواهد برای اولین بار با فنون و اصول منبت کاری آشنا شود و به فراگرفتن این هنر اشتغال ورزد باید گام نخستین را از کوی طراحی بردارد و پس از آن با آشنائی کامل به انواع چوب‌ها و وسایل کار و آموختن فن درودگری، هنر مشبک را تعقیب و فنون موزائیک کاری، معرق کاری، رنگ کاری و رویه کوبی را فرا گیرد.

برای توضیح مختصر هر یک از فنون ذکر شده می توان چنین گفت:

منبت کاری در دو نوع ریز و درشت برروی چوب و عاج و استخوان انجام می شود و شامل مجسمه سازی، نیمرخ و تمام رخ، گلبرگهای اسلیمی، ختائی و غیره می‌باشد.
مشبک کاری در تزیین قابها و سایر وسایل تجملی به کار برده می شود و معمولاً بر روی چوبهای گوناگون و عاج و استخوان انجام می شود.
معرق کاری و موزائیک کاری شامل قرار دادن چوبهائی به رنگهای طبیعی و عاج و استخوان و صدف در کنار هم و به هم آمیختن آنها و ایجاد یک سری نقشه های زیبا و بدیع مانند اشکال گوناگون هندسی، برگ اسلیمی،  مینیاتور و نظائر آن است.

رنگ کاری و رویه کوبی به منظور زیباتر ساختن و جلا بخشیدن به کارهای منبت کاری است تقریباً مراحل نهائی کار است و در هنر تزئینی منبت مورد نظر هنرمندان و صاحبنظران این فن می‌باشد. رنگ کاری و رویه کوبی علاوه بر افزودن بر زیبائی اثر، چوب را از گزند رطوبت و گرما و نظائر آن حفظ می‌کنند.

در بین شهرهای ایران دو شهر آباده و شیراز از مراکزی است که در آن منبت کاری و سایر رشته های این هنر رواج بسیار دارد و مخصوصاً در شهر آباده هنر مزبور رونق بیشتری دارد. در سال ۱۳۱۱ که به دستور رضا پهلوی به منظور متمرکز ساختن هنرهای ملی، «هنرستان صنایع قدیمه» تأسیس گردید، مرحوم احمد امامی که از هنرمندان بنام و از استادان بزرگ منبت کاری به شمار می‌رفت و در شهر آباده سکنی داشت به منظور ایجاد کارگاه منبت کاری و تعلیم هنرجویان به تهران دعوت شد. مرحوم احمد امامی به همراهی فرزند خود، علی امامی به تهران آمد و کارگاه منبت، به همت این استاد فقید تأسیس گردید. استاد امامی تا سال ۱۳۱۹ خدمات ارزنده و شایان توجهی در جهت پیشرفت منبت و پرورش هنرمندان قابل و باذوقی در این زمینه انجام داد و آثار نفیس و زیبائی از خود باقی گذاشت.بعد از درگذشت استاد احمد امامی، فرزند با ذوق و هنرمند او – علی امامی – ریاست کارگاه منبت کاری را عهده دار شد و به آموزش هنرجویان و علاقمندان این هنر پرداخت.

علی امامی

وی در سال ۱۲۹۱ در شهر آباده دیده به جهان گشود و بعد از طی دوران تحصیل، با شوق و علاقه وافری که به هنر آبا و اجدادی خود نشان می داد، تحت نظر و تعلیم پدر هنرمند خویش، به آموختن اصول مقدماتی فن منبت کاری مشغول شد وبا استعداد قابل توجهی که داشت پدرش او را همراه خود به تهران آورد.
علی امامی از این پس به ادامه کوششهای هنری در کارگاه منبت اشتغال ورزید و بعد از فوت پدر، از آنجا که استادی لایق و با کفایت به شمارمی رفت در رأس این کارگاه، به تعلیم هنرجویان و خلق آثار زیبا و پر ارزش منبت پرداخت.
در کارگاه منبت کاری هنرهای زیبای کشور چهارده نفر هنرمند و هنر جو تحت نظر استاد علی امامی به تهیه آثار ارزنده هنری اشتغال دارند که در این جا از آنان به ترتیب یاد می شود:
آقایان پرویز زابلی، عباس شهمیرزادی، محمد طاهر امامی، عزیز الله ویزائی، عباس امین، قاسم شهریه، محمد علی شیرازی، حسن احیائی، شاپور گودرزی، حسین اعیان، اکبر حاجی قاسمی، حسن حلج، اکبر سریری، حسن آزاد خوانی.

از جمله آثار پرارزش و ممتازی که تحت نظر و هدایت آقای علی امامی به وسیله هنرمندان کارگاه منبت کاری هنرهای زیبای کشور ساخته شده و موجبات شناساندن بیشتر کشور ما را به جهانیان فراهم ساخته کارهای زیر را می توان نام برد:

ـ بوفه بزرگ هفده کشوئی منبت و معرق و مشبک کاری که در سال ۱۳۱۹ ساخته شدهاست.  این اثر در زمان سلطنت رضا پهلوی، در نمایشگاه امتعه وطن، به معرض نمایش گذارده شد و از طرف نمایشگاه مزبور به اخذ مدال نائل گردید.

ـ میز گرد به وسعت یک متر و پنجاه سانت که سطح آن از طرحهای شاه عباسی معرق و اطراف پایه های آن منبت کاری شده است. این میز بسیار نفیس در نمایشگاه سازمان صنایع کشور به معرض نمایش گذارده شد و مورد توجه و استقبال شرکت کنندگان در نمایشگاه مزبور قرار گرفت و مدال ممتاز نمایشگاه را کسب نمود.

- میز مربع مستطیل به طول ۵ متر و به عرض یک متر و بیست سانت. کلیه سطح این میز از عاج و صدف و استخوان و چوبهای گوناگون با رنگهای طبیعی معرق کاری شده و اطراف میز از چوب فوفل به طور برجسته ساخته شده است.
پایة این میز به سبک معماری است. میز مزبور در نمایشگاه جهانی بروکسل نمایش داده شد و مورد توجه و استقبال بینندگان و شرکت کنندگان واقع گردید و به اخذ مدال طلای«گراند پری» بزرگترین و ارزنده‌ترین جایزه نمایشگاه نائل گردید.
ـ کارگاه منبت کاری، در نمایشگاه دیگری که در سال ۱۳۲۵ از طرف وزارت فرهنگ در محل فعلی ساختمان مجلس سنا برگزار شده بود شرکت کرد و با نمایش آثار متعددی از معرق و منبت، مدالهائی ذیقیمتی دریافت کرد.

منبع:  قلم :: وبلاگ خبری آباده:: (مریم شریفی/ فرشی، مهدی. “با کارگاه منبت کاری هنرهای زیبای کشور آشنا شوید”. دوره ۱، ش۳ (دی ۴۱)

همچنین مقاله فوق در دو قالب متفاوت برای دانلود گذاشته شده است برای دانلود روی لینک های زیر کلیک کنید

+ به صورت فلش (نگارش جدید- قابل چاپ – دانلود از صفحه دانلود abadehnews)

+ به صورت PDF (نگارش جدید- قابل چاپ- دانلود از جعبه دانلود)

++ به صورت فلش (نگارش جدید- قابل چاپ -دانلود از جعبه دانلود)

+ به صورت جاوا ( کتاب الکترونیک مخصوص موبایل ) قابل استفاده بر روی اکثر گوشی ها

بعد از دانلود ، فایل را به گوشی خود منتقل کرده و سپس نصب کنید .

برای دانلود راست کلیک کرده و …save target as را انتخاب نمایید.

1. منبت کاری
2. هنر منبت كاری
3. دانلود تصاویر آثار استادان امامی در موزه هنرهای ملی
4. نمایشگاه صنایع دستی
5. تاريخچه منبت كاري
6. مجموعه تصاویر نمایشگاه صنایع دستی و هنرهای سنتی آباده

| مشاهده‌ 23 نظر دیگر

منبت کاری در ایران پیشینه ای بسیار طولانی دارد و یادگاری از دوران گذشته می باشد که برای رسیدن به مراحل فعلی راهـی بس طولانی را پیموده است و شـاید بتوان گفت که تاریخ منبت کـاری در ایران به زمانی می رسد که ایرانیان با مصارف گوناگون چوب آشنا شدند ؛ و با این توضیح در واقع نمی توان  تاریخ منبت کاری را جدا از تاریخ استفاده چوب دانست.

باستان شناسان و مورخان تاریخ ، استفاده از چوب برای ساخت خانه ها را در ایران مربوط  به ۴۲۰۰ سال پیش از میلاد مسیح دانسته اند که مقارن با عصر حجر و دورانی که بومی ها قبل از مهاجرت آریایی ها در ایرن زندگی می کردند، می دانند.

قطعات چوبی در یکی از مقبره های شهرستان فسا، در استان فارس، به دست آمده که مربوط به ۵۰۰۰ سال قبل بوده و نشان دهنده ی این است که ایرانیان باستان از چوب برای ساخت ابزارهای مختلف استفاده می کرده اند.

استفاده از چوب در زمانهای  مختلف در ایران مرسوم بوده و در کشاورزی ، خانه سازی و همچنین ساخت آلات و ابراز استفاده می شده است. از ظهور سلجوقیان تدریجاً استفاده از چوب شکل عوض کرده و کنده کاری روی چوب مرسوم شده که متأسفانه نمونه های چندانی از هنر صنعت چوب ِ در این دوره در دست نیست؛ ولی با توجه به دو قطعه از یک منبر ساخته ی قرن ۱۲ میلادی که مربوط به اواخر دوره ی سلجوقیان است و هم  اینک در موزه  نگهداری می شود ، درمی یابیم که تزئین چوب با گل و بوته های برجسته و فرو رفته (شبیه به منبت امروزی) رواج داشته است. آثار صنعت منبت  کاری در دوره ی چنگیز و تیمور نسبتاً بیشتر است و نقوش ایرانی و طرح های چینی فراوانی به چشم می خورد، از آثار این دوره می توان منبر مسجد نائین به تاریخ سال ۷۱۱ هجری قمری و مرقد حضرت عبدالعظیم در شهرری  را نام برد که   با اشکال هندسی و برگ های مدور تزئین شده است .

در عصر تیموریان شیوه ی منبت کاران دوره ی مغول ها ادامه یافت و از نمونه های خوب این دوره ” دو لنگه ی در ” متعلق به نیمه های دوم قرن پانزدهم میلادی (قرن ۹ هجری قمری) است که در موزه متروپولیتن نگاهداری می شود. رُویه ی این دولنگه در، به قطعات مربع تقسیم و داخل هر کدام نیز تقسیمات دیگری شده و تزئینات آن عبارت است از اشکال هندسی و برگهای ظریفی که معمولاً تذهیب کاران دوره تیموری از آنها استفاده می کردند. در دوره ی زندیه و قاجار، منبت کاری رو به انحطاط رفت و ساختن درهای منبت و قطعات بزرگ ، جای خود را به قطعات کوچکتر مانند رحل قرآن و قاب آئینه داد.

به طور کلی آثار معتبری از گذشتگان در دست نیست و علت آن امر را می توان عمر کوتاه چوب که به مرور از بین می رود و همچنین عدم نگهداری درست وسایل چوبی به دلیل نبود مواد و وسایل حفاظتی (مانند لاکها و رنگهایی که امروزه استفاده می شود) دانست. ولی با این حال ، آثار نسبتاً قدیمی از منبت کاری در کشور ما به جای مانده که بیشتر بر روی در مقبره ها، منابر و در مساجد انجام شده و دلیل سالم ماندن آن نیز به خاطر احترام مذهبی مردم به این اماکن می باشد که قدمت بعضی از آنها به ۱۰۰۰ سال هم می رسد.

در حال حاضر منبت کاری در گوشه و کنار ایران رواج دارد و می توان گفت که در شهرهای تهران، اصفهان، شیراز، آباده، شاهرود و … نسبتاً منبت کاری بیشتر انجام می شود. طرح های اصیل ایرانی شامل اسلیمی ها، ختایی، گل و بوته، گل و مرغ و … می باشد که تدریجاً انواع طرح های خارجی مانند گوشواره ای، فرشته ای و … جای آن ها را می گیرند.

باستان شناسان و مورخان ، تاریخ استفاده از چوب برای ساخت خانه ها در ایران را مربوط  به ۴۲۰۰ سال پیش از میلاد مسیح دانسته اند که مقارن با عصر حجر است یعنی زمانی که بومی ها قبل از مهاجرت آریایی ها در ایران زندگی می کردند .

منبع : هنر های چوبی

1. منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی
2. منبت کاری
3. نمایشگاه صنایع دستی
4. تاريخچه منبت كاري
5. دانلود تصاویر آثار استادان امامی در موزه هنرهای ملی
6. مجموعه تصاویر نمایشگاه صنایع دستی و هنرهای سنتی آباده

امروزه تولیدات منبت شامل موارد زیر است:

آجیل‌خوری، قاب عکس، جاى لوازم‌التحریر، سینى (به تعداد بسیار ناچیز)، بشقاب (به تعداد بسیار ناچیز)، تُنگ (به تعداد بسیار ناچیز، قوطى سیگار، جعبه شیرینى‌خوری، جعبه قاشق و چنگال، جعبه آرایش، جاى دستمال کاغذی، جاى کاغذ یادداشت و قلمدان (به تعداد بسیار ناچیز) و …

در موزه‌هاى جهان نیز از آثار منبت هنرمندان و استادان فارس وجود دارد که گرچه نام و تاریخى بر روى آنها مشاهده نمى‌شود، اما تعلق آنها به هنر فارس قطعى است. در این میان قاشق‌هاى شربت‌خورى آباده از اهمیت خاصى برخوردار است که اوج هنر منبت را در اشیاى کوچک به نمایش مى‌گذارد.

کهن‌ترین اثرهاى منبت فارس

از آنجا که چوب به دلیل عدم مقاومت در برابر زمان، زود پوسیده مى‌شود، در تمام ایران اثرى کهن‌تر از سده چهارم وجود ندارد و این آثار در مساجد، حسینیه‌ها و بقاع متبرکه باقى مانده است. کهن‌ترین آثار موجود در فارس عبارتند از: صندوق منبت بقعه متبرکه سید میرمحمد (ع) در شیراز که از سده هفتم هـ.ق به جاى مانده است و از نادرترین آثار هنرى فارس است که در جریان هجوم‌ها و جنگ‌ها، سالم مانده، منبر مسجد جامع سوریان از شهرستان بوانات که از سال ۷۷۱ هـ.ق باقى است و در موزه ملى ایران نگه‌دارى مى‌شود، منبر مسجد جامع اقلید با کتیبه چوبى سردر آن به تاریخ ربیع‌الاول ۸۴۹ هـ.ق و در منبت با تاریخ ۱۰۰۸ هـ.ق و دو ضریح امامزاده حمزه روستاى بزم شهرستان بوانات که از دوره شاه عباس اول یعنى حدود ۱۰۰۷ هـ.ق بر جاى مانده است.

انواع طرح منبت

طرح‌هاى منبت بى‌شمار است اما متداول‌ترین آنها شامل طرح‌هاى اسلیمى لچک براى گوشه‌ها، اسلیمى حاشیه، گل سرخی، گل نرگس، توأم، گل مینا، بُته فندقی، گل، گل و مرغ، کتیبه، جعبه دستمال کاغذی، صورت پادشاهان، تخت‌جمشید و دیس و سینى و طرح دسته‌هاى قاشق است.

استادان و هنرمندان منبت‌کار فارس

استاد آقا شیخ، استاد میرزا آقا شیخ، استاد محمد آقا شیخ، حسین آقا شیخ، آقاجانی، استاد مشهدى آقا، کربلایى عباس قاشق‌تراش، حبیب قاشق‌تراش، آقا على اکبر قاشق‌تراش از دوره قاجار و استاد احمد صنیعی، استاد شکراله زائر پور، استاد جلال برومند، استاد احمد امامی، استاد فتح‌الله حق‌شناس، استاد حبیب‌الله زائر پور، استاد عبدالله صنیعی، استاد فتح‌الله صنیعی، استاد حسین صنیعى و استاد حسین قاشق‌تراش (منبتی) از دورهٔ پهلوى اول، استاد خلیل امامی، استاد على امامی، استاد جواد صنیعی، استاد میرزا نعیم مشرفى در دوره پهلوى دوّم و نیز استادان برجسته معاصر در منبت آباده؛ محمدطاهر امامی، على‌اصغر صنیعى آباده‌اى و بهرام منبتى که به کارهاى هنرى بسیار ارزشمند اشتغال داشته‌اند.

منبع : پرتال اینترنتی آفتاب

1. منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی
2. هنر منبت كاری
3. دانلود تصاویر آثار استادان امامی در موزه هنرهای ملی
4. نمایشگاه صنایع دستی
5. تاريخچه منبت كاري
6. مجموعه تصاویر نمایشگاه صنایع دستی و هنرهای سنتی آباده

مشاهدة این آثار نشان می دهد که عشق به زیبائی در تمام دوره‌ها، موضوع اصلی هنرهای ملی بوده هنرمندان سرزمین ما، همیشه زیبائیهای طبیعت را به صورت طرحها و نقوش مختلف بر روی چوبها و کاشیها و صفحات کتابها منعکس ساخته‌اند.

عکس از سایت abadeh.net

در دنیای امروز نیز برای هنر منبت ارزش و اهمیت خاصی قایلند و به همین جهت آثاری که در زمینه منبت کاری و سایر رشته های آن مانند مشبک و معرق کاری در نمایشگاههای بزرگ جهان عرضه شده با حسن استقبال و توجه زیاد روبرو گردیده و به دریافت نشانهای گرانقدری نیز نایل آمده است.

باید دانست که استادان هنرهای تزئینی نیز قسمت عمده ای از معروفیت هنر خود را مدیون دستهای هنر پرداز هنرمندان منبت می‌دانند.

یک فرد با ذوق و علاقمند به این هنر، اگر بخواهد برای اولین بار با فنون و اصول منبت کاری آشنا شود و به فراگرفتن این هنر اشتغال ورزد باید گام نخستین را از کوی طراحی که یکی از رشته های منبت کاری است بردارد و پس از آن با آشنائی کامل به انواع چوب‌ها و سایل کار و آموختن فن«درودگری»، هنر مشبک را تعقیب و خود را برای فرا گرفتن اصول سایر رشته‌ها آماده سازد. رشته های موزائیک کاری- معرق کاری- رنگ کاری و رویه کوبی نیز که هر کدام به موقع خود، دارای ارزش و اعتبار فوق العاده‌ای می‌باشند در شمار اصولی قرار دارند که باید برای تعلیم یک هنر جوی منبت کاری مورد توجه واقع شوند.

طراحی

در حقیقت، طراحی یک پروژه ابتدائی است که موضوع و ایده هنرمند را برروی صفحات جامد منعکس می کند، البته این رشته باید توأم با فرا گرفتن نقاشی ووجود وسایل و ابزار لازم برای فن مزبور باشد.

منبت کاری

این رشته که خود به دو نوع ریز و درشت برروی چوب و عاج و استخوان انجام می شود شامل مجسمه سازی نیمرخ و تمام رخ -گلبرگهای اسلیمی، ختائی و غیره می‌باشد.

مشبک کاری

این هنر برای تزیین قابها و سایر وسایل تجملی به کار برده می شود و معمولاً بر روی چوبهای گوناگون و عاج و استخوان انجام می گردد.

معرق کاری و موزائیک

موزائیک و معرق کاری عبارت از قرار دادن چوبهائی به رنگهای طبیعی و عاج و استخوان و صدف در کنار هم و به هم آمیختن آنها و ایجاد یک سری نقشه های زیبا و بدیع مانند اشکال گوناگون هندسی، و برگ اسلیمی، مینیاتور و نظائر آن است.

درودگری

همانطور که در مقدمه این مقال، ذکر شد، درودگری جزو اصول مقدماتی آموزش منبت کاری به علاقمندان و هنر جویان این فن است زیرا درودگری وسیلة بسیار خوبی است برای شناساندن صحیح چوبهای مختلف و آموختن استیل کار به هنر جوی منبت کار.

رنگ کاری و رویه کوبی

این مرحله که به منظور زیباتر ساختن و جلا بخشیدن به کارهای منبت کاری است تقریباً در مراحل نهائی است و در هنر تزئینی منبت مورد نظر هنرمندان و صاحبنظران این فن می‌باشد. رنگ کاری و رویه کوبی علاوه بر افزودن بر زیبائی اثر، چوب را از گزند رطوبت و گرما و نظائر آن حفظ و حراست می‌کنند.

کارگاه منبت کاری چگونه ایجاد شد؟

منبت کاری نیز مانند خاتم کاری از هنرهائی است که در دوران صفویه راه پیشرفت و ترقی را به سرعت پیمود و هنرمندان منبت کار آثار بسیار زیبائی در این دوره از خود باقی گذاردند ولی در دوره قاجاریه به علت عدم توجهی که به هنر و هنرمندان شد، این هنر نیز در بوتة فراموشی ماند و رو به انحطاط نهاد، منبت کاری در سالهای ۱۳۰۰ مجدداً ً راه تکامل را پیمود.

در بین شهرهای ایران دو شهر آباده و شیراز از مراکزی است که در آن منبت کاری و سایر رشته های این هنر رواج بسیار دارد و مخصوصاً در شهر آباده هنر مزبور رونق بیشتری دارد. و در سال ۱۳۱۱ به منظور متمرکز ساختن هنرهای ملی، «هنرستان صنایع قدیمه» تأسیس گردید، مرحوم احمد امامی که از هنرمندان بنام شهر آباده و از استادان بزرگ منبت کاری به شمار می‌رفت و در شهر آباده نیز سکنی داشت به منظور ایجاد کارگاه منبت کاری و تعلیم هنر جویان به تهران دعوت گردید. مرحوم احمد امامی به همراهی فرزند خود، علی امامی به تهران آمد و کارگاه منبت، به همت این استاد فقید تأسیس گردید. مرحوم استاد امامی تا سال ۱۳۱۹ که در قید حیات بود خدمات ارزنده و شایان توجهی در جهت پیشرفت منبت و پرورش هنرمندان قابل و باذوقی در این زمینه انجام داد و آثار نفیس و زیبائی از خود باقی گذارد که فعلاً در موزة هنرهای ملی نگاهداری می‌شود.

بعد از در گذشت استاد احمد امامی ، فرزند با ذوق و هنرمند او علی امامی ریاست کارگاه منبت کاری را عهده دار شد و به آموزش و پرورش هنرجویان و علاقمندان این هنر پرداخت.  علی امامی به سال ۱۲۹۱ در شهر آباده دیده به جهان گشود و بعد از طی دوران تحصیلی، با شوق و علاقه وافری که به هنر آباء و اجدادی خود نشان می داد، تحت نظر و تعلیم پدر هنرمند خویش، به آموختن اصول مقدماتی فن منبت کاری مشغ

1. منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی
2. منبت کاری
3. هنر منبت كاری
4. دانلود تصاویر آثار استادان امامی در موزه هنرهای ملی
5. نمایشگاه صنایع دستی
6. مجموعه تصاویر نمایشگاه صنایع دستی و هنرهای سنتی آباده

از صنایع دستی آباده ابتدا از منبت کاری باید نام برد که شهرت خاص و عام دارد و در تمام کتاب‌های سیاحان ثبت شده است، به ویژه قاشق‌های شربت‌خوری که شهرت جهانی دارد و هیچ موزه یا کلکسیون چوبی وجود ندارد که از قاشق شربت‌خوری آباده در آن وجود نداشته باشد. متأسفانه هنر قاشق سازی اینک از بین رفته و در سایر رشته‌های منبت از جمله کاسه، بشقاب، دیس و سینی، تخته نرد، قاب عکس و… جای آن را گرفته است و باز شهرت برخی از این محصولات عالم‌گیر است و هنرمندان آن قابل ستایش و عزیز.

از صنایع دیگر آباده ملکی دوزی و گیوه دوزی است که اینک جنبه هنر تزیینی آن نسبت به صنعت بیشتر شده و نیز از شهرت زیادی برخوردار است.

از صنایع دیگری که امروزه بازارهای جهان به نام آباده می‌شناسد (فرش آباده) است که حدود ۲۰ سال است در بازارهای جهان با طرح و رنگ خاص عرضه می‌شود و نشانگر (فرش آباده) می‌باشد و بازارهای اروپا و آمریکا و حتی آفریقا را قبضه کرده است و بنابراین هیچ کتابی و کاتالوگی که درباره فرش ایران که در بیست سال اخیر نوشته شده نمی‌توانید بیابید که بحثی از فرش تجارتی آباده نکرده باشد و طرحی از نمونه های آن ارایه نداده باشد.

1. نمایشگاه صنایع دستی
2. منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی
3. منبت کاری
4. هنر منبت كاری
5. دانلود تصاویر آثار استادان امامی در موزه هنرهای ملی
6. مجموعه تصاویر نمایشگاه صنایع دستی و هنرهای سنتی آباده