• ads

اگر در بین گفتار مردم شهر دقت کنید تفاوت بسیاری در لهجه‌ی بزرگسالان و کهنسالان با جوانان و کودکان شهر خواهید دید. حتی ممکن است معنی بعضی از کلمات برای ما جوانان نامشخص باشد.

بعضی معتقدند که لهجه و گویش آباده‌ای اصلا کلاس ندارد. ضایع است و زشت. تا زمانی که لهجه‌ی شیک و زیبای تهرانی! وجود دارد و تا زمانی که حتی ما خود آباده‌ای ها به کسانی که بعضا آباده‌ای حرف می‌زنند می‌خندیم، شاید انتظار زیادی باشد که بتوانیم آباده‌ای حرف بزنیم.

جناب آقای ایاز شهریاری مولف کتاب قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده می‌نویسد:

سال‌ها در ضمن مطالعه و تدریس بسیاری از کتب مختلف به این نتیجه رسیدم که بسیاری از واژه‌ها را که در گویش مردم آباده و اطراف آن به‌کار می‌برند پارسی سَرِه و خالص است.

برخی از این واژه‌ها که در گویش مردم آباده بکار می‌رود مربوط به زبان سنسکریت است که قدمت آن به بیش از پنج هزار سال قبل می‌رسد.

“در کتاب قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده؛ اصل هر واژه و مأخذ آن از کتب بسیار کهن و نیز فرهنگ‌های اصیل و کتیبه‌ها و سنگ نبشته‌ها استفاده شد و تطور و دگرگونی‌های آن ذکر گردیده است.”

“این کتاب شامل چهار جلد است که سه جلد اول آن مربوط به واژه و قدمت آباده می‌باشد و جلد چهارم آن از دانایان، دانشمندان، شعرا، نویسندگان و نیز آنانکه در پیشرفت این شهرستان کوشش کرده‌اند نام برده ‌می‌شود.”

جلد اول این کتاب شامل دو فصل و هر فصل از دو بخش تشکیل شده است. عناوین مطرح شده در کتاب عبارتند از:

فصل اول :

-  بخش نخست: سخنی کوتاه درباره زبان‌های باستانی ایران، زمان زردشت، زادگاه زردشت،‌معنی واژه زردشت، آیا نام سخنان زردشت اوستا بوده، زبان پارسی میانه، ترادف واژه‌ها، تطور و دگرگونی واژه‌ها، تطبیق بعضی واژه‌ها در گویش آباده و گویش به‌دینان، تطبیق بعضی واژه‌های اوستایی، هخامنشی، پهلوی ساسانی و پارسی کنونی، چرا در گویش آباده حرف (ک) به آخر اسم‌ها اضافه می‌شود؟

- بخش دوم:  سخنی چند درباره شهر رخا و تطور آن و جایگاه شهر رخا و ابرکوه، برداشت از فرمایش حضرت علی(علیه‌السلام) در مورد شهر رَس و رسا، نتیجه گفتار ما درباره شهر رخا، فراغه،گفتاری کوتاه درباره جمشید و شهرستان مِیَمْ در ابرکوه

فصل دوم:

- بخش نخست: سخنی چند درباره سرزمین آباده و بعضی واژه‌ها، پرکوه  (کوه پرگَ)

- بخش دوم: ترجمه سنگ نبشته داریوش در کوه بیستون که به خط میخی است و ترجمه اسامی و واژه‌ها، خلاصه گفتار درباره سنگ نبشته داریوش در بیستون، نکته مهم درباره واژه‌های این کتاب و قدمت شهر آباده، توضیح درباره کوه (أکاشه، عکاشه) خواجه عکاشه و واژه‌ آن، عقاید و آرای مختلف درباره (أکاشه، عکاشه) که بعضی تخیلی و  برخی دیگر ساختگی و عاقلانه است، نتیجه گفتار ما در مورد کوه أکاشَ (عکاشه)، نزدیک ترین کوه‌ها به آباده در قسمت شمال طبیعی آباده (کوه أکاشه، قلعه گبری و کوه رِوَند)، افسانه‌ای درباره کوه خواجه أکاشَ (خواجه عکاشه) و ارتباط آن با به دینان و موضوعات دیگر درباره این کوه، سورمغ (سورمق) و نتیجه گفتار ما در مورد سورمق، تل‌ها و تپه‌های نزدیک آباده، نام بعضی از کو‌های جنوب طبیعی آباده، نام برخی از کوه‌های شمال طبیعی آباده، نکته‌ها و واژه‌های حرف همزه (که آن‌را به صورت الف می‌نویسند و نیز حرف (آ)، حرف (ب) و (پ) و واژه‌های مربوط به آن‌ها

در کتاب قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده آمده است:

واژه آباده

به زبان پارسی هخامنشی (اُوادَئی‌چَی) از کتاب فرمان‌های شاهان هخامنشی (ص۱۳۷) و نیز کتاب فارسی باستان (ص۱۵۹) نام شهری است در فارس

ئی چَیَ —تطور—> ویچ. لذا اوادَویچ یعنی شهر و سرزمین آباده

با توجه به گفتارهای پیشین [صفحات ۴۷و۴۸و۴۹] «اُوادَ» و «اُوادا» به معنی آباده است. حتی در گویش روستاهای آباده، این واژه را به صورت آبادَ، اُوادَ، اُوادِ تلفظ می‌کنندو همانطور که گفته شد، اُوادَئی‌چَیَ به زبان هخامنشی و اُوادَویچ به زبان پهلوی همان آباده است.

پس آباده در کتیبه‌ی هخامنشی «اُوادَئی‌چَیَ» خوانده شده است.

ترجمه بند ۸ سنگنبشته کتیبه بیستون از داریوش:

[داریوش شاه گوید پس از آن، آن وَه‌یَزداتَ را و مردانی که یاران برجسته او بودند در شهر «اُوادَئی‌چَیَ» نام در پارس در آنجا آنها را دار زدم.]

جلد اول کتاب از حرف الف آغاز و تا حرف پ را در برمی‌گیرد. در ادامه تعدادی از لغات که در جلد اول کتاب نوشته شده‌اند آورده شده است:

» آجیده کردن (آژیده کردن): بخیه زدن به طوریکه بخیه‌ها ریز و نزدیک به هم باشند.

» اَخُوِه: خمیازه

» آخِیش، آخِی: این واژه در گویش آباده‌ای در موارد زیر به‌کار می‌رود:

۱- در مورد دلسوزی، ترحم و مهربانی ۲- راحت و آسوده شدن از گرفتاری و سختی

۳- دریغ و تاسف

» آدِری یا آبله پیکوک: دانه‌های سرخ و ریز که بر بدن کودکان و به ندرت بزرگسالان ظاهر می‌شود و با تب همراه است.

» آراشت: یعنی آرایش که از لحاظ دستور زبان فارسی اسم مصدر می‌باشد.

» اِگدِی: بسیار زیاد                 » بادیون (بادیان): در گویش آباده به رازیانه، بادیون گویند.

» بُوُ: پدر                               » پاپَتی: لخت و برهنه و فقیر

» پاییدن: مواظب و مراقب چیزی بودن

» پِت‌کردن: با حالت اندوه نشستن و خاموش و غمگین بودن

پِرِچ بستن: چیزی را با اصرار خواستن

متاسفانه کتاب قدمت آباده، واژه‌های آباده، با خط دستنویس چاپ و منتشر شده است که کمی ناخواناست . بسیار بهتر بود که این کتاب ارزشمند تایپ می‌شد و با طراحی صفحات منتشر می‌گردید.

خلاصه:

نام کتاب: قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده (جلد اول – الف تا پ)

نویسنده: ایاز شهریاری

ناشر: انتشارات اندیشه آور

آباده : شهر و شهرستانی در استان فارس

شهر آباده: این شهر مرکز شهرستان آباده است و با ۲۴۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا در ۳۱و`۱۰ عرض شمالی و ۵۲ و ۳۵′ طول شرقی قرار دارد. گاهی به سبب آنکه با آباده طشک که در حومه نیریز است، استباه نشود، از این شهر با نام آباده اقلید یاد می کنند.

سیمای طبیعی: آباده در یک جلگه میان کوهی کم عرض، در میان رشته‌های انتهایی زاگرس جنوبی، واقع شده است. این جلگه میان کوهی در امتداد کوه های زاگرس که از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده است، قرار دارد و شاه‌راه بزرگ اصفهان – شیراز در فاصله بین آباده و ده بید، از طول این دره و شهر آباده می گذرد. فاصله آباده تا اصفهان ۲۱۰ کمـ‌، و تا شیراز ۲۸۷ کمـ است. شهر آباده که در حد فاصل کوهپایه‌های شرقی زاگرس و کویر بزرگ داخلی ایران واقع شده، آب و هوای اقلیم‌های نیمه بیابانی و کوهستانی را در خود جمع کرده است، به این معنی که زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل دارد. میانگین دما در سردترین ماه ۲ درجه و در گرم‌ترین ماه آن در حدود ۲۳ درجه سانتی‌گراد است. باران سالانه‌ی آن ناچیز، و کمی بیشتر از مناطق خشک داخلی است. و در طول ۱۰ سال اندازه گیری، متوسط باران آن در سال، ۱۶۰ میلی متر به ثبت رسیده است؛ در طول پاییز و زمستان برف نیز می بارد. منابع شهر آباده بسیار اندک است و آب مشروب شهر از قنات ها تامین می شود و اهالی در تابستان ها با کمبود آب روبرو هستند.

سابقه تاریخی: در کتاب‌های جغرافیایی قدیم مشخصا از آباده اقلید نامی به میان نیامده است، اما در سده ۴ق/۱۰م از (آباده و بردنکان و چاهک، شهرک هایی میان اصطخر و کرمان)، و در سده ۶ق/۱۲م از شهرک آباده و قلعه آباده یاد شده است. فرهنگ جغرافیایی ایران بنای این شهر را در اواخر سده ۱۲ق/ ۱۸م، به دست طوایف گرجه ای (گرجی) و پرندی اصفهان به امر کریمخان زند دانسته، و یادآور شده که نام آباده در این زمان به این شهر داده شده است. ماخذ آنچه در فرهنگ جغرافیایی ایران آمده است، معلوم نیست، ولی مسلما اطلاق نام آباده به این شهر قدیمی‌تر از زمان کریمخان است. قدیمی‌ترین ماخذی که در آن مشخصا از آباده نامی به میان آمده، نزهة القلوب حمدالله مستوفی(سده ۸ق/۱۴م) است. در این زمان آباده روستایی بیش نبوده است. …

لطفا برای خواندن تمام مطالب، به ادامه مطلب رجوع کنید:

ادامه مطلب را بخوانید »

سه شنبه ۲۱ بهمن ۸۸ اولین شب شعر عاشورایی با حضور شاعران مطرح کشوری در سالن شهرداری برگزار شد.

این همایش که با حضور مسئولین شهر، شاعران و علاقه مندان شعر و ادبیات برگزار شد پذیرای شاعران از سراسر کشور و شهرستان آباده بود.

استاد خسرو احتشامی از اصفهان، سید اصغر صالحی قهفرخی از فرخ شهر، ایوب پرندآور از جهرم، مهدی جهاندار از اصفهان،  استاد حاج احد ده بزرگی از آباده، علیرضا احرامیان پور از یزد، استاد سعید بیابانکی از اصفهان، مجتبی صادقی از مرودشت، عبدالحمید رحمانیان از شیراز، هاشم کرونی از شیراز، عبدالرضا کوهمال جهرمی از جهرم، زهرا سپهکار از اصفهان؛  شعرهای زیبای خود را با موضوع عاشورا خواندند.

قابل ذکر است که بسیاری از شاعران خوب آباده، مهماننوازی نمودند و وقت خود را در اختیار مهمانان قرار دادند.

ضمنا هنرمندان آباده آقایان: بهنام محمد بیگی، محمدرضا برزگر، حسین یزدانپناه، جعفر مقامی قطعاتی در سوگ امام رضا(ع) اجرا نمودند.

در پایان با اهداء لوح تقدیر خاطره شب شعر عاشورا را گرامی داشتند.

تصاویر اولین شب شعر عاشورا را می توانید در زیر ببینید. با کلیک بر روی هرعکس آن‌را در اندازه بزرگ‌تر مشاهده خواهید نمود.(عکس‌ها در پنجره جدید باز خواهند شد)

* عکس ها از فرهاد خلیلی

پ.ن:  گزارشات نشان می‌دهد بعضی از دوستان که عضو خبرنامه وبلاگ شده‌اند حساب خود را فعال نکرده‌اند. بنابراین مطالب جدید برایشان ارسال نخواهد شد. برای فعال سازی،  لطفا به آدرس ایمیلتان بروید و بر روی لینک فعال ساز که در ایمیلی که از سیستم فیدبنر برایتان ارسال شده است کلیک کنید.

پ.ن۲: در صورت امکان فایل صوتی (اجرای آقایان حسین یزدانپناه «نی» و جعفر مقامی «آواز» و تصویری (شعر خوانی زیبای  ساغر احرامیان‌پور، دختر ۱۰ساله) از همایش  شب شعر عاشورا  را در همین پست قرار خواهم داد. با عضو شدن در خوراک وبلاگ میتوانید  اولین نفری باشید که فایل ها را دانلود میکنید!

» دانلود مجموعه تصاویر محرم ۱۳۸۸، شهرستان آباده
(تعداد تصاویر ۳۰ -  ۲۸  قطعه عکس به همراه دو پس زمینه به مناسبت محرم – حجم فایل کمتر از ۶ MB)

»» لینک اول (دانلود از box)

»» لینک دوم ( دانلود از مدیا فایر)

با تشکر از فرهاد خلیلی

پ.ن: بلاگر عزیزی که عکس های محرم سال های پیش  ( و همچنین سال ۸۸ ) را از وبلاگ قلم برداشته اید و قسمت نام وبلاگ را برش داده و به نام محرم در آباده در فوتوبلاگ خود منتشر کرده اید، این کار را نکنید، فتوبلاگ محلی برای انتشار عکس‌هایی است که توسط خودتان گرفتید، نه عکس های دیگران را آنهم با برداشتن نام عکاس یا کپی رایت آن به نام خود منتشر کنید.

پ.ن۲: متاسفانه درگیری و دعوا بین خود زنجیرزنان و عزاداران حسینی! بین چند هیئت آنهم در یکی از میدان های اصلی شهر بسیار ناراحت کننده است، فکر کنید ناگهان زنجیرزنان چند هیئت در چنین فضای اندکی با زنجیر به جان هم بیفتند، زنان و کودکان و افراد بیگناه را درک کنید. دعوایی که بر سر مساله بسیار کوچکی شروع شد و با ناراحتی بسیاری به پایان رسید.

پ.ن۳: با تذکری کوچک می توان مردم را راهنمایی کرد، نیازی به عصبانیت نبود؛ سال‌های پیش هم نی زده می‌شد.

*

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 Unported License.

تمام مطالب و تصاویر  وبلاگ خبری آباده، تحت مجوز فوق منتشر می‌شوند.

دیشب ۱۶ آبان به لطف و همت دوستان، آشنایان و اقوام؛برای وبلاگ جشن گرفتند با کیک بسیار زیبا و جذابی که بسیار برای من غافلگیرانه و زیبا بود. در اینجا از تمام عزیزانی که این جشن را برپا کردند صمیمانه تشکر میکنم. در پایین می‌توانید عکس های این کیک زیبا را بببینید.

امروز ۱۷ آبان، دقیقا سه سال از فعالیت وبلاگ قلم می‌گذرد. امروز روز تولد سه سالگی وبلاگ قلم است ، به همین مناسبت و به رسم سپاس از شما بازدیکنندگان عزیز سه پست ویژه منتشر شد. امید است که با راهنمایی های شما بتوانیم مطالب بهتری از گذشته ارائه کنیم.

سه پست ویژه به مناسبت تولد سه سالگی وبلاگ  :

• دانلود فیلم اولین سمینار شهر الکترونیک

• دانلود فیلم و متن سرود رضا رضا، گروه سرود آباده
  

• دانلود تصاویر آثار استادان امامی در موزه هنرهای ملی

لطفا با نظرات خود همچنان مرا راهنمایی کنید، تولد قلم مبارک!

• rss

• ads

• ads