بعضی معتقدند که لهجه و گویش آباده‌ای اصلا کلاس ندارد. ضایع است و زشت. تا زمانی که لهجه‌ی شیک و زیبای تهرانی! وجود دارد و تا زمانی که حتی ما خود آباده‌ای ها به کسانی که بعضا آباده‌ای حرف می‌زنند می‌خندیم، شاید انتظار زیادی باشد که بتوانیم آباده‌ای حرف بزنیم.

جناب آقای ایاز شهریاری مولف کتاب قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده می‌نویسد:

سال‌ها در ضمن مطالعه و تدریس بسیاری از کتب مختلف به این نتیجه رسیدم که بسیاری از واژه‌ها را که در گویش مردم آباده و اطراف آن به‌کار می‌برند پارسی سَرِه و خالص است.

برخی از این واژه‌ها که در گویش مردم آباده بکار می‌رود مربوط به زبان سنسکریت است که قدمت آن به بیش از پنج هزار سال قبل می‌رسد.

“در کتاب قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده؛ اصل هر واژه و مأخذ آن از کتب بسیار کهن و نیز فرهنگ‌های اصیل و کتیبه‌ها و سنگ نبشته‌ها استفاده شد و تطور و دگرگونی‌های آن ذکر گردیده است.”

“این کتاب شامل چهار جلد است که سه جلد اول آن مربوط به واژه و قدمت آباده می‌باشد و جلد چهارم آن از دانایان، دانشمندان، شعرا، نویسندگان و نیز آنانکه در پیشرفت این شهرستان کوشش کرده‌اند نام برده ‌می‌شود.”

جلد اول این کتاب شامل دو فصل و هر فصل از دو بخش تشکیل شده است. عناوین مطرح شده در کتاب عبارتند از:

فصل اول :
-  بخش نخست: سخنی کوتاه درباره زبان‌های باستانی ایران، زمان زردشت، زادگاه زردشت،‌معنی واژه زردشت، آیا نام سخنان زردشت اوستا بوده، زبان پارسی میانه، ترادف واژه‌ها، تطور و دگرگونی واژه‌ها، تطبیق بعضی واژه‌ها در گویش آباده و گویش به‌دینان، تطبیق بعضی واژه‌های اوستایی، هخامنشی، پهلوی ساسانی و پارسی کنونی، چرا در گویش آباده حرف (ک) به آخر اسم‌ها اضافه می‌شود؟

- بخش دوم:  سخنی چند درباره شهر رخا و تطور آن و جایگاه شهر رخا و ابرکوه، برداشت از فرمایش حضرت علی(علیه‌السلام) در مورد شهر رَس و رسا، نتیجه گفتار ما درباره شهر رخا، فراغه،گفتاری کوتاه درباره جمشید و شهرستان مِیَمْ در ابرکوه

فصل دوم:
- بخش نخست: سخنی چند درباره سرزمین آباده و بعضی واژه‌ها، پرکوه  (کوه پرگَ)

- بخش دوم: ترجمه سنگ نبشته داریوش در کوه بیستون که به خط میخی است و ترجمه اسامی و واژه‌ها، خلاصه گفتار درباره سنگ نبشته داریوش در بیستون، نکته مهم درباره واژه‌های این کتاب و قدمت شهر آباده، توضیح درباره کوه (أکاشه، عکاشه) خواجه عکاشه و واژه‌ آن، عقاید و آرای مختلف درباره (أکاشه، عکاشه) که بعضی تخیلی و  برخی دیگر ساختگی و عاقلانه است، نتیجه گفتار ما در مورد کوه أکاشَ (عکاشه)، نزدیک ترین کوه‌ها به آباده در قسمت شمال طبیعی آباده (کوه أکاشه، قلعه گبری و کوه رِوَند)، افسانه‌ای درباره کوه خواجه أکاشَ (خواجه عکاشه) و ارتباط آن با به دینان و موضوعات دیگر درباره این کوه، سورمغ (سورمق) و نتیجه گفتار ما در مورد سورمق، تل‌ها و تپه‌های نزدیک آباده، نام بعضی از کو‌های جنوب طبیعی آباده، نام برخی از کوه‌های شمال طبیعی آباده، نکته‌ها و واژه‌های حرف همزه (که آن‌را به صورت الف می‌نویسند و نیز حرف (آ)، حرف (ب) و (پ) و واژه‌های مربوط به آن‌ها

در کتاب قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده آمده است:

واژه آباده

به زبان پارسی هخامنشی (اُوادَئی‌چَی) از کتاب فرمان‌های شاهان هخامنشی (ص۱۳۷) و نیز کتاب فارسی باستان (ص۱۵۹) نام شهری است در فارس

ئی چَیَ —تطور—> ویچ. لذا اوادَویچ یعنی شهر و سرزمین آباده

با توجه به گفتارهای پیشین [صفحات ۴۷و۴۸و۴۹] «اُوادَ» و «اُوادا» به معنی آباده است. حتی در گویش روستاهای آباده، این واژه را به صورت آبادَ، اُوادَ، اُوادِ تلفظ می‌کنندو همانطور که گفته شد، اُوادَئی‌چَیَ به زبان هخامنشی و اُوادَویچ به زبان پهلوی همان آباده است.

پس آباده در کتیبه‌ی هخامنشی «اُوادَئی‌چَیَ» خوانده شده است.

ترجمه بند ۸ سنگنبشته کتیبه بیستون از داریوش:

[داریوش شاه گوید پس از آن، آن وَه‌یَزداتَ را و مردانی که یاران برجسته او بودند در شهر «اُوادَئی‌چَیَ» نام در پارس در آنجا آنها را دار زدم.]

جلد اول کتاب از حرف الف آغاز و تا حرف پ را در برمی‌گیرد. در ادامه تعدادی از لغات که در جلد اول کتاب نوشته شده‌اند آورده شده است:

» آجیده کردن (آژیده کردن): بخیه زدن به طوریکه بخیه‌ها ریز و نزدیک به هم باشند.

» اَخُوِه: خمیازه

» آخِیش، آخِی: این واژه در گویش آباده‌ای در موارد زیر به‌کار می‌رود:

۱- در مورد دلسوزی، ترحم و مهربانی ۲- راحت و آسوده شدن از گرفتاری و سختی ۳- دریغ و تاسف

» آدِری یا آبله پیکوک: دانه‌های سرخ و ریز که بر بدن کودکان و به ندرت بزرگسالان ظاهر می‌شود و با تب همراه است.

» آراشت: یعنی آرایش که از لحاظ دستور زبان فارسی اسم مصدر می‌باشد.

» اِگدِی: بسیار زیاد                 » بادیون (بادیان): در گویش آباده به رازیانه، بادیون گویند.

» بُوُ: پدر                               » پاپَتی: لخت و برهنه و فقیر

» پاییدن: مواظب و مراقب چیزی بودن

» پِت‌کردن: با حالت اندوه نشستن و خاموش و غمگین بودن

پِرِچ بستن: چیزی را با اصرار خواستن
متاسفانه کتاب قدمت آباده، واژه‌های آباده، با خط دستنویس چاپ و منتشر شده است که کمی ناخواناست . بسیار بهتر بود که این کتاب ارزشمند تایپ می‌شد و با طراحی صفحات منتشر می‌گردید.

خلاصه:

نام کتاب: قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده (جلد اول – الف تا پ)

نویسنده: ایاز شهریاری

ناشر: انتشارات اندیشه آور

1. آباده در کتاب دانشنامه ایران؛ درباره آباده بیشتر بدانیم
2. اولین شب شعر عاشورایی در آباده برگزار شد
3. مهمترین وقایع تاریخی آباده
4. منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی

شهر آباده: این شهر مرکز شهرستان آباده است و با ۲۴۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا در ۳۱و`۱۰ عرض شمالی و ۵۲ و ۳۵′ طول شرقی قرار دارد. گاهی به سبب آنکه با آباده طشک که در حومه نیریز است، استباه نشود، از این شهر با نام آباده اقلید یاد می کنند.

سیمای طبیعی: آباده در یک جلگه میان کوهی کم عرض، در میان رشته‌های انتهایی زاگرس جنوبی، واقع شده است. این جلگه میان کوهی در امتداد کوه های زاگرس که از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده است، قرار دارد و شاه‌راه بزرگ اصفهان – شیراز در فاصله بین آباده و ده بید، از طول این دره و شهر آباده می گذرد. فاصله آباده تا اصفهان ۲۱۰ کمـ‌، و تا شیراز ۲۸۷ کمـ است. شهر آباده که در حد فاصل کوهپایه‌های شرقی زاگرس و کویر بزرگ داخلی ایران واقع شده، آب و هوای اقلیم‌های نیمه بیابانی و کوهستانی را در خود جمع کرده است، به این معنی که زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل دارد. میانگین دما در سردترین ماه ۲ درجه و در گرم‌ترین ماه آن در حدود ۲۳ درجه سانتی‌گراد است. باران سالانه‌ی آن ناچیز، و کمی بیشتر از مناطق خشک داخلی است. و در طول ۱۰ سال اندازه گیری، متوسط باران آن در سال، ۱۶۰ میلی متر به ثبت رسیده است؛ در طول پاییز و زمستان برف نیز می بارد. منابع شهر آباده بسیار اندک است و آب مشروب شهر از قنات ها تامین می شود و اهالی در تابستان ها با کمبود آب روبرو هستند.

سابقه تاریخی: در کتاب‌های جغرافیایی قدیم مشخصا از آباده اقلید نامی به میان نیامده است، اما در سده ۴ق/۱۰م از (آباده و بردنکان و چاهک، شهرک هایی میان اصطخر و کرمان)، و در سده ۶ق/۱۲م از شهرک آباده و قلعه آباده یاد شده است. فرهنگ جغرافیایی ایران بنای این شهر را در اواخر سده ۱۲ق/ ۱۸م، به دست طوایف گرجه ای (گرجی) و پرندی اصفهان به امر کریمخان زند دانسته، و یادآور شده که نام آباده در این زمان به این شهر داده شده است. ماخذ آنچه در فرهنگ جغرافیایی ایران آمده است، معلوم نیست، ولی مسلما اطلاق نام آباده به این شهر قدیمی‌تر از زمان کریمخان است. قدیمی‌ترین ماخذی که در آن مشخصا از آباده نامی به میان آمده، نزهة القلوب حمدالله مستوفی(سده ۸ق/۱۴م) است. در این زمان آباده روستایی بیش نبوده است. …

لطفا برای خواندن تمام مطالب، به ادامه مطلب رجوع کنید:

آباده در دوران زندیان محلی آباد و پررونق بوده، و در دوره قاجار به سبب قرار گرفتن بر سر راه اصفهان و شیراز، همچنان از رونق برخوردار بوده است. این شهر به هنگام اشغال جنوب ایران به وسیله انگلیسی‌ها محل تشکیل پلیس جنوب (۱۳۳۶ق/۱۹۱۸ م) گردید، اما مردم آنجا به پایداری پرداختند، تا اینکه در رمضان ۱۳۳۶/ ژوئن ۱۹۱۸ افراد پلیس جنوب بر اهالی غلبه کردند و به قتل و غارت پرداختند و در نتیجه، مردم آباده صدمات مالی و جانی فراوان دیدند. در سال های تشکیل حکومت پهلوی، ایلات ناحیه آباده با حکومت مرکزی درگیری هایی داشتند که پس از تلاشهای فراوان به شکست نهایی آنان منجر گردید.

وضع کنونی: موقعیت جغرافیایی آباده و قرار داشتن آن بر سر راه ایلات و عشایری که قرن ها از راه آن، مسیرهای ییلاقی و قشلاقی خود را طی کرده اند، از طرفی در تحولات تاریخی آن موثر بوده، و از طرف دیگر آ‌ن‌را به صورت بزرگ‌ترین مرکز دادوستد منطقه در آورده است؛ به گونه ای که امروزه مهم‌ترین واحدهای صنعتی، تولیدی، بازرگانی و باربری این منطقه در آن متمرکز شده، و این شهر اکنون نه فقط محلی برای پخش مصنوعات محلی و خارجی است، بلکه عمده‌ترین مرکز صادرات فرآورده‌ها و محصولات صنعتی محلی نیز به شمار می‌آید.

جمعیت شهر آباده در ۱۳۶۵ ش برابر ۴۰,۹۶۹ تن (۸,۸۰۹ خانوار) بود که در ۱۳۷۰ ش به ۴۴,۹۶۷ تن (۹,۸۶۶ خانوار) رسید. این افزایش نشانگر ۹/۱ % رشد سالانه طی این دوره است. مطابق برآورهای به انجام رسیده جمعیت این شهر در ۱۳۷۲ ش برابر ۴۶,۶۷۳ تن(۱۰,۱۴۶ خانوار) بود. از نظر اقتصادی، منطقه نفوذ شهر آباده از حوزه اداری آن وسیع‌تر است و به سبب دوری شهرهای بزرگ اطراف – یعنی اصفهان، شیراز و یزد – از آن، این شهر در واقع بزرگ‌ترین مرکز جمعیت در شمال استان فارس به شمار می‌آید و مصنوعات خارجی مورد نیاز این منطقه وسیع از راه آباده پخش می‌شود. محصولات کشاورزی (گندم، جو، پنبه، کنجد، کرچک و انواع خشکبار) و صنایع دستی و سنتی (گلیم، قالی، قالیچه، کرباس، شال، گیوه و انواع صنایع چوبی) این منطقه نیز متقابلا از طریق آباده به خارج صادر می‌گردد.

جمعـ(برآورد۱۳۸۴ ش/ ۲۰۰۵م): ۵۶،۹۹۳ تن.

شهرستان آباده: آباده یکی از ۱۵ شهرستان استان فارس در جنوب ایران است که در دورترین نقطه شمال شرقی این استان، با ۱۹،۵۱۴ کمـ۲مساحت واقع شده است. این شهرستان از شمال محدود است به استان اصفهان، از غرب به استان اصفهان و شهرستان اقلید و شهرستان مرودشت از استان فارس، از شرق به استان یزد، و از جنوب به شهرستان مرودشت و شهرستان نیریز از استان فارس. این شهرستان شامل ۴ شهر، ۴ بخش و ۱۳ دهستان است و جمعا ۱۵۹ آبادی روستایی را در خود جای داده اند. جمعیت این شهرستان در ۱۳۷۰ برابر ۱۵۱،۴۵۸ تن(۳۰،۴۵۸ خانوار) بود. جمعیت نسبی این شهرستان برابر ۸/۷ تن در کمـ ۲ است.

سیمای طبیعی: این شهرستان در حد فاصل میان رشته‌های انتهایی رشته کوه‌های زاگرس جنوبی و نواحی کویری مرکز ایران واقع شده، و آب‌وهوای آن ترکیبی از دونوع آب‌وهوای نیمه بیابانی در مشرق، و کوهستانی در مغرب است که نوع اول آن گرم و خشک با بارانی ناچیز، و نوع دوم آن دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل است. بارش سالانه‌ی آن حدود ۱۵۰ میلی‌متر است که در مرتفعات بیشتر به صورت برف دیده می‌شود. منابع آب این شهرستان ناچیز است و جریانات رودخانه‌ای آن بیشتر جنبه فصلی دارد که در ماه های بهار به موازات رشته کوه ها جریان پیدا می کند. مهم‌ترین رود دائمی آن رودخانه بوانات است که در بخش جنوبی شهرستان در طول بخش بوانات از حدود ده‌‌بید تا دورترین نقطه جنوب شرقی این بخش جاری است و از شهر ایزدخواست می گذرد و تنها در ماه های زمستان و بهار آب دارد. باران کم و خاک‌های کوهستانی کم عمق در مغرب، و شوره‌زارها در شمال و شمال‌شرقی این شهرستان موجب فقر پوشش گیاهی و حیات حیوانی در آن شده است و تنها مراتع معتبری در مرتفعات کوهستانی، دامداران کوچ‌نشین را به خود جلب می‌کند. در برخی مرتفعات غربی این شهرستان جنگل‌های پراکنده بلوط نیز مشاهده می‌شود.

وضع کنونی: شهرستان آباده در مسیر شاه‌راه ارتباطی اصفهان به شیراز و شیراز به یزد قرار دارد. از مجموع ۱۵۱،۴۵۸ تن جمعیت این شهرستان در ۱۳۷۰ش، ۷۹،۶۵۹ تن (۶/۵۲ ٪) در نقاط شهری، ۷۰،۹۵۲ تن (۸/۴۶ ٪) در نقاط روستایی، و بقیه جمعیت شهرستان (۶/۰ ٪) به صورت غیر ساکن زندگی می‌کردند. کوچندگان این شهرستان اغلب از طایفه‌های قشقایی و عرب هستند. بیشتر جمعیت شهرستان آباده پیرو مذهب شیعه اثنی‌عشری‌اند و شمار اندکی مذهب تسنن دارند. زبان مردم آباده فارسی است و گروه اندکی به زبان‌های لری و ترکی سخن می‌گویند.

این شهرستان دارای معادن مهم انواع سنگ‌های ساختمانی است، ولی مهم‌ترین معادن آن که به مرحله اکتشاف و بهره‌برداری رسیده، معادن وسیع خاک‌نسوز است که در شمال، در اطراف شهر آباده، و همچنین در شورجستان و خونخوره قرار دارد. ذخیره خاک نسوز این شهرستان را ۱۰۰ ملیون تن برآورد کرده اند. شهرستان آباده دارای ۱۰۰ هزار هکتار زمین قابل کشت است که به سبب کمبود منابع آب فقط از ۵۱،۸۶۲ هکتار آن به صورت آبی بهره برداری می‌شود. کمی منابع آب و نبودن جلگه‌های وسیع حاصل‌خیز مانع توسعه‌ی کشاورزی ماشینی در این شهرستان شده است. مهم‌ترین محصول کشاورزی شهرستان آباده گندم است و پس از آن جو، حبوبات، چغندرقند، پنبه، یونجه، سیب‌زمینی و محصولات جالیزی اقلام عمده محصولات کشاورزی را تشکیل می دهند. باغداری، خصوصا تولید انگور، زرد‌آلو و آلو در سراسر شهرستان، به ویژه در بخش شورجستان رونق دارد. آباده به علل جغرافیایی و وضعیت اقلیمی و ناهمواری، از گذشته دور جزو مراکز مهم دامداری کشور بوده است و اکنون نیز از حیث دامداری اهمیت فراوان دارد. مرغداری و تربیت زنبور عسل با رعایت اصول علمی نوین نیز در این شهرستان رونق دارد. شهرت آباده به صنایع دستی و سنتی آن، و محصولاتی از قبیل گلیم، قالیچه، چادرشب کرباسی و امثال آن است که زنان ایلات آنان را می‌بافند. گیوه بافی و منبت کاری این شهرستان نیز شهرت دارد.

منبع: دانش‌نامه‌ی ایران / جلد ۱/ چاپ اول/ ناشر: مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی

حمایت می کنیم:

1. اولین شب شعر عاشورایی در آباده برگزار شد
2. شهرستان آباده در سال 1345
3. آباده در دوران باستان و صدر اسلام
4. آیا ایزدخواست از آباده جدا شده است؟
5. معرفی کتاب: قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده
6. عکاسی پانوراما و پس زمینه تل آسیاب

این همایش که با حضور مسئولین شهر، شاعران و علاقه مندان شعر و ادبیات برگزار شد پذیرای شاعران از سراسر کشور و شهرستان آباده بود.

استاد خسرو احتشامی از اصفهان، سید اصغر صالحی قهفرخی از فرخ شهر، ایوب پرندآور از جهرم، مهدی جهاندار از اصفهان،  استاد حاج احد ده بزرگی از آباده، علیرضا احرامیان پور از یزد، استاد سعید بیابانکی از اصفهان، مجتبی صادقی از مرودشت، عبدالحمید رحمانیان از شیراز، هاشم کرونی از شیراز، عبدالرضا کوهمال جهرمی از جهرم، زهرا سپهکار از اصفهان؛  شعرهای زیبای خود را با موضوع عاشورا خواندند.

قابل ذکر است که بسیاری از شاعران خوب آباده، مهماننوازی نمودند و وقت خود را در اختیار مهمانان قرار دادند.

ضمنا هنرمندان آباده آقایان: بهنام محمد بیگی، محمدرضا برزگر، حسین یزدانپناه، جعفر مقامی قطعاتی در سوگ امام رضا(ع) اجرا نمودند.

در پایان با اهداء لوح تقدیر خاطره شب شعر عاشورا را گرامی داشتند.

تصاویر اولین شب شعر عاشورا را می توانید در زیر ببینید. با کلیک بر روی هرعکس آن‌را در اندازه بزرگ‌تر مشاهده خواهید نمود.(عکس‌ها در پنجره جدید باز خواهند شد)

* عکس ها از فرهاد خلیلی

پ.ن:  گزارشات نشان می‌دهد بعضی از دوستان که عضو خبرنامه وبلاگ شده‌اند حساب خود را فعال نکرده‌اند. بنابراین مطالب جدید برایشان ارسال نخواهد شد. برای فعال سازی،  لطفا به آدرس ایمیلتان بروید و بر روی لینک فعال ساز که در ایمیلی که از سیستم فیدبنر برایتان ارسال شده است کلیک کنید.

پ.ن۲: در صورت امکان فایل صوتی (اجرای آقایان حسین یزدانپناه «نی» و جعفر مقامی «آواز» و تصویری (شعر خوانی زیبای  ساغر احرامیان‌پور، دختر ۱۰ساله) از همایش  شب شعر عاشورا  را در همین پست قرار خواهم داد. با عضو شدن در خوراک وبلاگ میتوانید  اولین نفری باشید که فایل ها را دانلود میکنید!

1. آباده در کتاب دانشنامه ایران؛ درباره آباده بیشتر بدانیم
2. معرفی کتاب: قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده
3. مهمترین وقایع تاریخی آباده
4. منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی

• حمله لشکر افغان ها به آباده و تسخیر و تخریب این شهر در راه عزیمت و حمله به اصفهان در سال ۱۳۱۴ ه.ق.
• لشکر کشی کریم خان زند به اصفهان و فتح آن از طریق آباده
• تبعید شاه اسماعیل صفوی توسط کریم خان زند به این شهرستان و زندگی وی در اینجا تا آخر عمر.
• لشکر کشی کریم خان به خاطر شورش مردم اصفهان به این شهر در سال ۱۱۹۰ و سرکوب شورشیان به فرماندهی سردار ذکی خان فرزند شیخ علی خان فرمانده سپاه کریم خان زند.
• توقف ذکی خان در آباه و شرکت وی در مهمانی شاه اسماعیل سوم در کاخ شخصی او و مسموم کردن شاه اسماعیل توسط وی. پس از این واقعه کریم خان ۳ روز عزای عمومی در شیراز و آباده اعلام کرد.
• جنگ های لطفعلی خان زند و آقا محمد خان قاجار در اطراف آباده و تخریب قسمتهایی از این شهر و قلعه های مربوط و اطراف .
• قیام حیدر میرزا فرزند شاه اسماعیل سوم علیه آقا محمد خان قاجار و سرکوب شدن بوسیله او .
• وقوع جنگ در سال ۱۲۹۷ ه.ق بین تفنگداران پلیس جنوب و نیرو های ایل قشقایی و مردم آباده که منجر به خراب و کشتار مردم شهر گردید.
• جنگ فتح علی شاه با حسین قلی میرزا در بین راه آباده – شورجستان.

منبع : قلم :: وبلاگ خبری آباده ::(الهام دهقان-آرزو کشاورز-شبنم فیروزی. زیر نظر سازمان دانش آموزی)

1. معرفی کتاب: شاه اسماعیل سوم و تأسیسات زندیه در آباده
2. معرفی کتاب: قدمت آباده، واژه‌های اصیل آباده
3. آباده در کتاب دانشنامه ایران؛ درباره آباده بیشتر بدانیم
4. اولین شب شعر عاشورایی در آباده برگزار شد
5. منبت و منبت‌کار: استاد علی امامی
6. جنگ آباده

یک فرد با ذوق و علاقمند به این هنر، اگر بخواهد برای اولین بار با فنون و اصول منبت کاری آشنا شود و به فراگرفتن این هنر اشتغال ورزد باید گام نخستین را از کوی طراحی بردارد و پس از آن با آشنائی کامل به انواع چوب‌ها و وسایل کار و آموختن فن درودگری، هنر مشبک را تعقیب و فنون موزائیک کاری، معرق کاری، رنگ کاری و رویه کوبی را فرا گیرد.

برای توضیح مختصر هر یک از فنون ذکر شده می توان چنین گفت:

منبت کاری در دو نوع ریز و درشت برروی چوب و عاج و استخوان انجام می شود و شامل مجسمه سازی، نیمرخ و تمام رخ، گلبرگهای اسلیمی، ختائی و غیره می‌باشد.
مشبک کاری در تزیین قابها و سایر وسایل تجملی به کار برده می شود و معمولاً بر روی چوبهای گوناگون و عاج و استخوان انجام می شود.
معرق کاری و موزائیک کاری شامل قرار دادن چوبهائی به رنگهای طبیعی و عاج و استخوان و صدف در کنار هم و به هم آمیختن آنها و ایجاد یک سری نقشه های زیبا و بدیع مانند اشکال گوناگون هندسی، برگ اسلیمی،  مینیاتور و نظائر آن است.

رنگ کاری و رویه کوبی به منظور زیباتر ساختن و جلا بخشیدن به کارهای منبت کاری است تقریباً مراحل نهائی کار است و در هنر تزئینی منبت مورد نظر هنرمندان و صاحبنظران این فن می‌باشد. رنگ کاری و رویه کوبی علاوه بر افزودن بر زیبائی اثر، چوب را از گزند رطوبت و گرما و نظائر آن حفظ می‌کنند.

در بین شهرهای ایران دو شهر آباده و شیراز از مراکزی است که در آن منبت کاری و سایر رشته های این هنر رواج بسیار دارد و مخصوصاً در شهر آباده هنر مزبور رونق بیشتری دارد. در سال ۱۳۱۱ که به دستور رضا پهلوی به منظور متمرکز ساختن هنرهای ملی، «هنرستان صنایع قدیمه» تأسیس گردید، مرحوم احمد امامی که از هنرمندان بنام و از استادان بزرگ منبت کاری به شمار می‌رفت و در شهر آباده سکنی داشت به منظور ایجاد کارگاه منبت کاری و تعلیم هنرجویان به تهران دعوت شد. مرحوم احمد امامی به همراهی فرزند خود، علی امامی به تهران آمد و کارگاه منبت، به همت این استاد فقید تأسیس گردید. استاد امامی تا سال ۱۳۱۹ خدمات ارزنده و شایان توجهی در جهت پیشرفت منبت و پرورش هنرمندان قابل و باذوقی در این زمینه انجام داد و آثار نفیس و زیبائی از خود باقی گذاشت.بعد از درگذشت استاد احمد امامی، فرزند با ذوق و هنرمند او – علی امامی – ریاست کارگاه منبت کاری را عهده دار شد و به آموزش هنرجویان و علاقمندان این هنر پرداخت.

علی امامی

وی در سال ۱۲۹۱ در شهر آباده دیده به جهان گشود و بعد از طی دوران تحصیل، با شوق و علاقه وافری که به هنر آبا و اجدادی خود نشان می داد، تحت نظر و تعلیم پدر هنرمند خویش، به آموختن اصول مقدماتی فن منبت کاری مشغول شد وبا استعداد قابل توجهی که داشت پدرش او را همراه خود به تهران آورد.
علی امامی از این پس به ادامه کوششهای هنری در کارگاه منبت اشتغال ورزید و بعد از فوت پدر، از آنجا که استادی لایق و با کفایت به شمارمی رفت در رأس این کارگاه، به تعلیم هنرجویان و خلق آثار زیبا و پر ارزش منبت پرداخت.
در کارگاه منبت کاری هنرهای زیبای کشور چهارده نفر هنرمند و هنر جو تحت نظر استاد علی امامی به تهیه آثار ارزنده هنری اشتغال دارند که در این جا از آنان به ترتیب یاد می شود:
آقایان پرویز زابلی، عباس شهمیرزادی، محمد طاهر امامی، عزیز الله ویزائی، عباس امین، قاسم شهریه، محمد علی شیرازی، حسن احیائی، شاپور گودرزی، حسین اعیان، اکبر حاجی قاسمی، حسن حلج، اکبر سریری، حسن آزاد خوانی.

از جمله آثار پرارزش و ممتازی که تحت نظر و هدایت آقای علی امامی به وسیله هنرمندان کارگاه منبت کاری هنرهای زیبای کشور ساخته شده و موجبات شناساندن بیشتر کشور ما را به جهانیان فراهم ساخته کارهای زیر را می توان نام برد:

ـ بوفه بزرگ هفده کشوئی منبت و معرق و مشبک کاری که در سال ۱۳۱۹ ساخته شدهاست.  این اثر در زمان سلطنت رضا پهلوی، در نمایشگاه امتعه وطن، به معرض نمایش گذارده شد و از طرف نمایشگاه مزبور به اخذ مدال نائل گردید.

ـ میز گرد به وسعت یک متر و پنجاه سانت که سطح آن از طرحهای شاه عباسی معرق و اطراف پایه های آن منبت کاری شده است. این میز بسیار نفیس در نمایشگاه سازمان صنایع کشور به معرض نمایش گذارده شد و مورد توجه و استقبال شرکت کنندگان در نمایشگاه مزبور قرار گرفت و مدال ممتاز نمایشگاه را کسب نمود.

- میز مربع مستطیل به طول ۵ متر و به عرض یک متر و بیست سانت. کلیه سطح این میز از عاج و صدف و استخوان و چوبهای گوناگون با رنگهای طبیعی معرق کاری شده و اطراف میز از چوب فوفل به طور برجسته ساخته شده است.
پایة این میز به سبک معماری است. میز مزبور در نمایشگاه جهانی بروکسل نمایش داده شد و مورد توجه و استقبال بینندگان و شرکت کنندگان واقع گردید و به اخذ مدال طلای«گراند پری» بزرگترین و ارزنده‌ترین جایزه نمایشگاه نائل گردید.
ـ کارگاه منبت کاری، در نمایشگاه دیگری که در سال ۱۳۲۵ از طرف وزارت فرهنگ در محل فعلی ساختمان مجلس سنا برگزار شده بود شرکت کرد و با نمایش آثار متعددی از معرق و منبت، مدالهائی ذیقیمتی دریافت کرد.

منبع:  قلم :: وبلاگ خبری آباده:: (مریم شریفی/ فرشی، مهدی. “با کارگاه منبت کاری هنرهای زیبای کشور آشنا شوید”. دوره ۱، ش۳ (دی ۴۱)

همچنین مقاله فوق در دو قالب متفاوت برای دانلود گذاشته شده است برای دانلود روی لینک های زیر کلیک کنید

+ به صورت فلش (نگارش جدید- قابل چاپ – دانلود از صفحه دانلود abadehnews)

+ به صورت PDF (نگارش جدید- قابل چاپ- دانلود از جعبه دانلود)

++ به صورت فلش (نگارش جدید- قابل چاپ -دانلود از جعبه دانلود)

+ به صورت جاوا ( کتاب الکترونیک مخصوص موبایل ) قابل استفاده بر روی اکثر گوشی ها

بعد از دانلود ، فایل را به گوشی خود منتقل کرده و سپس نصب کنید .

برای دانلود راست کلیک کرده و …save target as را انتخاب نمایید.

1. منبت کاری
2. هنر منبت كاری
3. دانلود تصاویر آثار استادان امامی در موزه هنرهای ملی
4. نمایشگاه صنایع دستی
5. تاريخچه منبت كاري
6. مجموعه تصاویر نمایشگاه صنایع دستی و هنرهای سنتی آباده

| مشاهده‌ 23 نظر دیگر